Avineto/XI.

El Vikifontaro
Iri al: navigado, serĉi
X. Indekso : Avineto
de Božena Němcová
Tradukita de K. Procházka, Vl. Tobek
XII.

La sinjorino princino forveturis, kun ŝi la komteso Hortensie, ankaŭ la patro forveturis kaj la pepantaj hirundoj forlasis sian loĝejon sub la tegmento. En Staré Bělidlo estis dum kelke da tagoj kvazaŭ post ies morto; la patrino ploradis kaj la infanoj vidante ŝin plori, ploris ankaŭ.

"Ne, Terezka, ne ploru," diradis la avineto, "ĉio ĉi tio nenion helpas, ci ja sciis antaŭ la edziniĝo, kio cin atendas, sekve ci devas tion pacience elporti. Kaj vi, infanoj, silentu; preĝu por la paĉjo ke li restu sana, kiam donos Dio printempon li refoje revenos al ni."

"Kiam la hirundetoj revenos, ĉu ne vere," demandis Adélka.

"Certe," afirmis la avineto, kaj la knabineto viŝis siajn larmojn.

Ankaŭ en la ĉirkaŭaĵo de Staré Bělidlo komenciĝis esti malgaje kaj silente. Arbaro estis pli hela; kiam estis Viktorka de la deklivo malsupreniranta, oni povis ŝin de malproksime vidi. La deklivo flaviĝadis, vento kaj ondoj forportadis amasojn da sekaj folioj Dio scias kien, la fruktoj, ornamo de la ĝardeno estis kaŝitaj en la kamero. En la florĝardeneto floris nur astero kaj kalenduloj, sur la herbejo malantaŭ la kluzo ruĝetiĝis kolkoj kaj en la nokto rondodancis tie vaglumoj. Kiam iris la avineto kun la infanoj promeni, forgesis la knaboj neniam pri paperdrakoj, kiujn ili poste sur la monteto ellasis. Adélka postkuradis ilin, kaptante per vergeto subtilajn somerajn fadenetojn flirtetantajn en la aero. Barunka kolektis sur la deklivo ruĝajn kratagberojn kaj prunelojn por la avineto, kiujn tiu ĉi kiel kuracilojn aplikadis, aŭ ŝi ŝiris fruktojn de sovaĝa rozo por hejma bezono, aŭ ŝi deskuadis sorpojn, el kiuj ŝi faris kolierojn por la kolo kaj la manoj de Adélka. La avineto ŝatis sidi kun ili sur la monteto super la kastelo; de ili vidis verdajn herbejojn en la valo, kie sin paŝtis kastela brutaro, ili vidis ĝis la urbeto kaj la kastelo sur malalta monteto meze de la valo kaj la bela parko ĉirkaŭ ĝi kuŝis ĉe iliaj piedoj. Verdaj ĵaluzioj de la fenestroj estis fermitaj, sur balkono ne estis floroj, rozoj laŭlonge de blanka balustrado estis velkintaj, anstataŭ livrevestitaj servistoj kaj sinjoroj paŝis sur la ĝardeno laboristoj, kovrante per piceobranĉoj bedojn, sur kiuj ne estis diverskoloraj floroj, sed semo ripozanta por doni ankoraŭ pli belajn florojn, kiuj estis plezurigontaj la okulojn de la revenonta estrino. Maloftaj, ekzotikaj arboj, senigitaj je verda robo, estis volvitaj per pajlo, fontano elŝpruciginta arĝentan akvon, estis kovrita per lignobuloj kaj musko, kaj orskvamaj fiŝetoj kaŝis sin sur la fundo de la lageto, kies supraĵo, tiom pura aliafoje, estis tute kovrita per foliaro de stelario kaj verda ŝlimaĵo. La infanoj rigardis malsupren, rememoris pri tiu tago, kiam ili iradis kun Hortensio tra la ĝardeno, kiam ili matenmanĝis en la salono, kiom estis ĉio bela kaj ili pensis: "Kie ŝi nun supozeble estas?" Sed la avineto ŝatis rigardi trans kontraŭan deklivon de Žlič, trans vilaĝoj, parkoj, arbaretoj, lagetoj kaj arbaroj al Nové Město, Opočno kaj ĝis Dobruška, kie loĝis ŝia filo kaj malantaŭ Dobruška, inter la montarojn, kie estis malgranda vilaĝeto kaj en ĝi tiom da karaj por ŝi personoj. Kaj kiam ŝi turnis la okulojn al oriento, jen kuŝis antaŭ ŝi bela duonkrono de montaro Krkonoše, kovrita de neĝo de longa verto de Hejšovina ĝis la ĉieltuŝanta pinto de Sněžka. La avineto, montrante trans Hejšovina, diradis al la infanoj: "Tie mi konas iun vojeton, tie en la montaro estas Kladsko, kie naskiĝis via patrino, tie estas Vambeřice kaj Varta, en tiu regiono mi pasigis kelke da feliĉaj jaroj.

Ŝi enpensiĝis. Sed Barunka interrompis ŝian meditadon per demando: "Tie sur Varta sidas Sibylla sur marmora ĉevalo, ĉu ne vere?"

"Oni diras, ke apud Varta sur unu monteto. Ŝi sidas laŭdire sur marmora ĉevalo, ŝi mem ankaŭ el marmoro skulptita kaj tenas la manon levita al ĉielo. Kaj oni diras, ke kiam ŝi tuta enprofundiĝos tiom en la teron, ke oni vidos eĉ ne ŝiajn fingropintojn, ke tiam plenumiĝos ŝia profetaĵo. Mia patro rakontis, ke li vidis ŝin kaj ke tiam estis ŝia ĉevalo ĝis la brusto en la tero."

"Kaj kiu estis tiu Sibylla?" demandis Adélka.

"Sibylla estis saĝa virino, kiu scipovis antaŭdiri aferojn estontajn."

"Kaj kion ŝi antaŭdiris?" demandis la knaboj.

"Pli ol unufoje mi jam rakontis tion al vi," diris la avineto.

"Ni jam forgesis tion."

"Sed vi devas tion memori."

"Mi, avineto, multon memoris el tio," diris Barunka, kiu tre atente estis aŭskultanta la avineton; "Sibylla profetis, ĉu ne vere, ke falos sur la landon boheman multe da mizero, ke fariĝos militoj, malsato, pesto; sed ke plej malbone estos tiam, kiam patro filon, filo patron, frato fraton ne komprenos, kiam valoros nek honora vorto nek promeso, tiam ke estos plej malbone kaj la bohema lando estas sur ĉevalhufoj disportota."

"Bone ci memoris tion. Sed bona Dio ne volu, ke tio iam realiĝu!" ekĝemis la avineto.

Barunka, genuiĝante ĉe la piedoj de la avineto, la manojn interfingrigitaj sur ŝiaj genuoj kaj la helajn okulojn fiksante fidoplene sur la seriozan vizaĝon de la avineto, demandis ankoraŭ:

"Kies estas la profetdiro, kiun vi rakontis al ni pri kavaliroj de Blaník, pri sankta Venceslao kaj sankta Prokopo, ĉu vi memoras?"

"Tiu profetaĵo estas tiu de blinda junulo," respondis la avineto.

"Aĥ, avineto, mi havas multafoje timon, ke mi eĉ ne povas ĝin priskribi al vi; vi ankaŭ ne volus, ĉu ne vere, ke la bohema lando estu sur ĉevalhufoj disportita?"

"Ci, stulta, kiel mi nur povus deziri tian malfeliĉon, ni ja preĝas ĉiutage por la prospero de la bohema lando, ĝi estas ja nia patrino. Nu, kaj se mi vidus mian patrinon pereadi, ĉu mi povus esti indiferenta? Kion vi farus, se iu volus mortigi vian panjon?"

"Ni krius kaj plorus," aŭdigis sin la knaboj kaj Adélka.

"Vi estas infanoj," ekridis la avineto.

"Ni devus ŝin defendi, ĉu ne vere, avineto?" diris Barunka kaj ŝiaj okuloj ekflamis.

"Jes, knabino, tio estas farota, krio kaj ploro neniom helpas," diris la maljunulino kaj metis sian manon sur la kapon de la nepino.

"Sed avineto, ni estas malgrandaj, kiel ni povus helpi?" opiniis Jan, kiun ĉagrenis, ke la avineto ne sufiĉe lin taksas.

"Ĉu vi ne memoras, kion mi rakontis al vi pri malgranda Davido kiu mortigis Goliaton? Vidu, ankaŭ tiu malgranda multe povas, se li firme fidas Dion - memoru tion. Kiam vi elkreskos, vi iros en la mondon, vi ekkonos bonon kaj malbonon, oni tentos vin kaj delogos. Tiam rememoru vian avineton, kion ŝi diradis al vi, promeninte kun vi. Vi scias, ke mi rezignis agrablan vivon, iun proponis al mi la prusa reĝo kaj prefere mi laboris ĝis mortiĝo ol renegatigi miajn infanojn. Do ankaŭ vi amu la boheman landon kiel patrinon super ĉio, laboru por ĝi kiel bonaj infanoj kaj la profetaĵo, kiun vi timas, ne plenumiĝos. Kiam vi maturiĝos, mi ne estos plu ĉi tie, sed mi esperas, ke vi memoros la vortojn de via avineto," finparolis la avineto per kortuŝita voĉo.

"Mi neniam forgesos pri ili," flustris Barunka, kaŝante sian vizaĝon sur la genuoj de la avineto.

La knaboj staris silente, ili ne komprenis la vortojn de la vineto kiel Barunka. Kaj Adélka, alpremiĝinte al la avineto, plore parolis: "Sed, avineto, vi ne mortos, ĉu ne vere?"

"Nenio daŭras en la mondo eterne, kara knabineto, ankaŭ min la bona Dio vokos," respondis la avineto al Adélka, arde ŝin al si alpreminte. Iun tempon ili restis senmovaj; la avineto enpensiĝis, la knaboj ne sciis kiel komenci. Jen ili aŭdis super si brueton de flugiloj kaj rigardinte supren ili vidis flugi tra la spaco aron da birdoj.

"Tio estas sovaĝaj anseroj," diris la avineto; "da ili estas neniam multe, nur unu familio kaj ili estas speciale vicigitaj; rigardu, du flugas antaŭe, du malantaŭe, la ceteraj ĉiam unu apud la alia laŭlonge aŭ laŭlarĝe, escepte se ili iam formas duonrondon. Monedoj, kornikoj, hirundoj flugas en grandaj grupoj, kelke da ili flugas antaŭe serĉante ripozlokojn por la ceteraj kaj malantaŭe flanke flugas gardobirdoj, kiuj defendas en tempo de danĝero la inojn kaj la idojn, ĉar ili ofte renkontiĝas kun malamika grupo kaj poste komenciĝas milito."

"Sed, avineto, kiel povas birdoj militi, se ili ne havas la manojn por teni sabrojn kaj pafilojn?" demandis Vilím.

"Ili batalas siamaniere kaj per naturaj bataliloj. Per la bekoj ili hakas sin kaj per flugiloj ili batas sin tiom kruele, kiel la homoj per akra armilo; ĉiufoje ĉe tia milito multe da ili terenfalas."

"Ili estas malsaĝaj," diris por si Jan.

"Oh, kara knabo, la homoj havas prudenton kaj ankaŭ interbatiĝas pro nenio ĝis ili batmortigas sin," respondis la avineto levinte sin de sur la benketo kaj admoninte la infanojn al reveno.

"Rigardu, la suno estas subiranta en skarlato, morgaŭ pluvos," turninte sin poste al la montoj, ŝi aldonis: "kaj Sněžka havas kufon."

"Kompatinda sinjoro Bayer, kiom li suferos, devante iri en la arbaron," diris kompateme Vilím, rememorinte pri la arbaristo de Krkonoše.

"Ĉiu profesio havas siajn malagrablaĵojn kaj kiu elektis, devas elporti bonon kun malbono eĉ se li la kapon risku," diris la avineto.

"Mi estos tamen arbaristo kaj iros gaja al sinjoro Bayer," diris Jan kaj ellasinte la paperdrakon en la aeron, li kuregis malsupren de la monteto kaj Vilím lin sekvis, ĉar aŭdiĝis sonorila kunvokado de la brutaro, kiun la brutpaŝtisto pelis de la herbejo hejmen kaj la infanoj havis ĝojon el tiuj, kiuj iris antaŭ la trupo portante sur ruĝaj ledaj ĉirkaŭkoloj sonorilojn el flava kupro, el kiuj ĉiu alie sonoris. Oni povis ankaŭ sur la bovinoj rimarki, ke ili konscias tiun honorigon; ili fiere balancadis la kapojn de unu flanko je la alia kaj la moviĝantaj sonoriloj agrable harmoniis. Adélka vidante ilin, tuj komencis kanteti: "Hoŭ, hoŭ, bovinoj iras, portante lakton kun kremo," kaj tiris la avineton de la deklivo; sed la avineto sin returnis por rigardi Barunkan, kiu staris ankoraŭ sur la monteto. Ŝi estis tute absorbita per observado de la firmamento sur kiu formiĝis okcidente la plej belaj bildoj. Jen leviĝas sur hela fundo per gigantaj konturoj malhelaj montoj de bizaraj formoj, jen longaj vertoj de arbaroj, jen malgrandaj montetoj, sur ili kasteloj kaj preĝejetoj; aliloke sur ebenaĵo leviĝas graciaj kolonoj kaj pordegarkoj rememorigantaj la grekan arĥitekturon, kaj ruĝega brilo de subiranta suno estas pasamentita de oraj hieroglifoj kaj arabeskoj. Kaj tiuj montoj, arbaroj kaj kasteloj disiĝas kaj sur ilia loko formiĝas aliaj, ankoraŭ pli fantaziaj. Tio tiom plaĉas al la knabino, ke ŝi supren alvokas la avineton, sed la avineto ne volas ankoraŭ unufoje supreniri la monteton, ŝi diras, ke ŝi ne havas plu junajn krurojn kaj la knabino devas malsupreniri al la ceteraj.

Matene je Festo de ĉiuj Sanktuloj iris la infanoj kiel kutime renkonte al la avineto, kaj ili parolis dumvoje: "Hodiaŭ alportos al ni la avineto el la preĝejo kandeletojn." Kaj la avineto alportis kandeletojn. Se ni ne povas iri en la tombejon kaj oferi ilin por la animoj, ni ekbruligos ilin hejme," ŝi diris. Tiel ŝi festis ĉiujare feston de mortintoj hejme kun la infanoj. Vespere la saman feston ŝi vaksgluis la ekbruligitajn kandeletojn sur la tablo, citante ĉe ĉiu la animon por kiu la kandeleto estas oferdonita. Poste ŝi vaksofiksis ankoraŭ kelke da ili sen nomoj, dirante: ",Ili brulu por tiuj, je kiuj neniu rememoras."

"Avineto, mi ankaŭ ekbruligos unu, por la malfeliĉa edziĝa soleno en la arbaro de Hertín!"

"Ekbruligu, ekbruligu, knabineto, eble nia preĝo estos al ili agrabla." Oni ekbruligis ankoraŭ unu, la avineto surgenuis kun la infanoj al la tablo kaj ili preĝis tiom longe ĝis kiam la kandeletoj brulis. "Lumo eterna lumu por ili, ili ripozu en paco," finis la avineto la preĝadon, kaj la infanoj devis diri: "Amen."

Unu semajnon post la festo, la avineto, vekante la infanojn, anoncis al ili, ke alrajdis sankta Marteno sur blanka ĉevalo. La infanoj rapide elsaltis el la litoj, kuris al la fenestroj - kaj jen ĉio estis blanka. Sur la deklivo eĉ ne unu verda folio, nek sur la salikoj apud la rivero kaj sur la alnoj ĉe la kanalo. Nur en la arbaro verdiĝis abioj kaj piceoj, sed iliaj branĉoj kliniĝis sub neĝa ŝarĝo. Sur la sorpujo, kiu staris proksime de la domo kaj sur kiu pendis kelke da frostrigidaj beraroj, sidis korniko kaj la kortbirdaro en la korto staris silente kaj kun miro rigardis tiun novaĵon. Nur paseroj gaje saltis sur la perono, kolektante ankoraŭ kion la kokinoj postlasis tie. La kato, revenante de la ĉaso, deskuadis ĉe ĉiu paŝo la neĝon de sur siaj piedetoj kaj rapidis en la subtegmenton. Kontraŭe la hundoj, malsekaj ĝis la genuoj ĝoje kuradis en la neĝo.

"Neĝo, neĝo, kia bonaĵo, ni veturos per glitveturilo," ekkriis plezure la infanoj, salutante la vintron, kiu alportadis al ili alispecajn plezurojn. La sankta Marteno alportis al ili bonajn krakenojn kaj post Marteno kunvenadis ĉe ili plumŝiristinoj. La infanoj kompreneble pli ŝatis la ŝpinvesperojn, ĉar tiam ili havis pli da libereco. Kiam la plumŝiristinoj sidiĝis en la kuirejo ĉirkaŭ la longa tabulo kaj sur la tabulo aperis amaso da plumaro, kvazaŭ neĝamaso, tiam forpeladis la avineto Adélkan kaj la knabojn ĉiam for de la tabulo. Okazis scie foje, ke Jan, troviĝante inter la ŝiristinoj, falis en tiun amason; kia estis tio spektaklo, oni povas imagi. De tiu tempo diradis la avineto pri tiuj malgrandaj, ke ne estas konsilinde allasi ilin al la tablo. Eĉ laŭguste petoli ĉirkaŭ la tablo ili ne povis, nek blovi, nek subite malfermi la pordon, tuj ili estis riproĉataj. La sola distraĵo ĉe tiuj vesperoj estis duonkuirita piro kaj la mirrakontoj pri fantomoj kaj rabistoj, vaglumoj kaj fajroviroj. En longaj kaj nebulaj vesperoj, kiam la plumŝiristinoj kaj ŝpinistinoj el domo en domon, eĉ fine el vilaĝo en alian vilaĝon iradis, oni ofte aŭdis: jen timigis iun io tie, kaj iun alian aliloke, kaj kiam oni komencis pri tio paroli, ne ĉesis la rakontado, ĉar ĉiu sciis kelke da similaj okazintaĵoj. Ankaŭ la malliberuloj el Kramolna, irante printempe en la krimulejon kaj aŭtune el ĝi revenante - la homoj diradis "ke ili revenas de la studado, ĉar ili ĉiam laŭdire iun ellernas tie, - ofte kaŭzis, ke oni komencis pri ili paroli. Kaj parolante pri ili, oni komencis paroli pri ŝtelistoj ĝenerale kaj poste oni rakontis mirrakontojn pri brigantoj aŭ arbarrabistoj. La infanoj sidis silente kiel musoj, sed por tuta mondo ili ne elirus antaŭ la pordon, tiom ili timis. Tial la avineto ne ŝatis tiajn babilaĵojn, sed tamen iam ŝi ne povis ĉesigi la fluon de tiaj rakontaĵoj.

Post Sankta Marteno estis en la urbeto vintra foiro; sinjorino Prošková iris kun Bětka kaj Vorša en la urbeton por aĉeti provizon da vazaro kaj da diversaj utilaĵoj por la tuta vintro. La infanoj apenaŭ povis ĝisatendi la patrinon, ĉar ŝi ĉiam alportis al ili ian ludilon kaj bonan marcipanon kaj la avineto ricevis ĉiun jaron lanŝtrumpojn, pantoflojn kaj duondekduon da ŝnuroj por ŝpinrado kiel foirdonacon.

Kiam ŝi metadis tiujn ĉi en la tirkeston, ŝi diradis al Jan: "Se ci ne estus, sufiĉus por mi unu."

Adélka ricevis tiun ĉi fojon kiel foirdonacon lignan tabulon sur kiu estis alfabeto. "Kiam morgaŭ venos la sinjoro instruisto, ci povas komenci lerni, sen tio ci havas longan tempon dum la ceteraj lernas. Kaj se ci memoras «Patro nia» kaj kantetojn, ci memoros ankaŭ la alfabeton," diris la patrino.

La knabino saltetis pro ĝojo kaj tuj ŝi diligente observadis la literojn: la komplezema Vilím proponis sin, ke li instruos ŝin pri: i, e, a, o, u, sed ŝi, kaŝinte la tabuleton malantaŭ la dorson, diris: "Mi ne volas tion scii de ci, ci ne scipovas tion kiel la sinjoro instruisto."

"Kompreneble, mi ne scias la alfabeton, kiam mi legas el la libro," indigniĝis la knabo ofendita.

"Sed en la libro ĝi ne estas tiel," lin refutadis la fratineto. "Jen vidu, kiel malsaĝa ci estas!" kunfrapis la knabo la manojn.

"Lasu esti," ekskuis la kapon Adélka kaj iris kun la tabuleto al lumo.

Dum tiuj du disputis pri instruiteco, koncertis Jan en la kuirejo antaŭ Sultán kaj Tyrl, li trumpetis kaj samtempe ankaŭ tamburis per la muzikiloj, kiujn alportis al li la patrino de la jarfoiro. La hundoj verŝajne ne trovis la muzikon tre agrabla; ili havis la nazojn levitaj, Sultán bojis, sed Tyrl tirate blekis, ke estis teruriga tion aŭskulti. La avineto estis kun la filino en la kamero, kie ili estis lokantaj la aĉetitajn objektojn; tamen ekaŭdinte tiun muzikon ŝi rapidege alkuris. "Mi tuj pensis ja, ke tio estas tiu lucifero; en ci, knabo, estas eĉ ne unu vejno bona! Ĉu vi ĉesos!"

Jan forprenis la trumpeton de la buŝo, sed kvazaŭ li ne estus aŭdinta, kion diris al li la avineto, li komencis ridi, dirante: "Rigardu nur la hundojn, kiel ili koleras, ke mi faras al ili muzikon!"

"Se la hundoj scius paroli, ili dirus al ci, ke diablo aŭskultu tian muzikon, ĉu ci komprenas? Tuj formetu tiujn objektojn! Kredu min, se ci estos tia petolulo, mi diros al sankta Nikolao, ke li tiun ĉi jaron nenion donacu al ci," minacis la avineto, montrinte al Jan la pordon de la ĉambro.

"Nu, tio povas esti bela, kaj en la urbo oni rakontis, ke la sankta Nikolao aĉetis plenan veturilon da donacoj kaj ke li nunjare estos malavara por la obeemaj infanoj?" diris Vorša, ekaŭdinte en la pordo la vortojn de la avineto.

Tuj, kiam venis la morgaŭan tagon la sinjoro instruisto, eltiris Adélka kuraĝoplene sian tabuleton kaj sidiĝis al la ceteraj; ŝi bone atentis kaj post la leciono ŝi alkuris kun granda ĝojo al la avineto por diri al ŝi, ke ŝi scias ĉiujn literojn sur la unuaj linioj, kaj tuj ŝi ilin ripetis al la avineto kun ĉiuj signoj, kiujn al ili la sinjoro instruisto aligis, por pli bone memorfiksi ilin. La patrino kaj la avineto estis pri ŝi kontentaj, precipe kiam ŝi ankaŭ la morgaŭan tagon ilin sciis; sed ĉar ŝi ofte montris ilin al la avineto kaj volis esti de ŝi ekzamenata, sciis ilin fine la avineto same bone kiel ŝia nepino. "Ni vidu," ŝi diris al si, "dum mia tuta vivo ne venis al mi ideo, ke mi povus ankoraŭ lerni alfabeton kaj nun en tagoj de maljunaĝo ĝi okazas. Vere, se oni volas trakti la infanojn, oni devas iam ankaŭ infaniĝi."

Iun tagon enkuris Jan en la ĉambron kun krio: "Infanoj, infanoj, venu rigardi, la avineto deportis de la subtegmento la radŝpinilon!" - "Ĉu tio estas ia miraklo?" admonis la patrino la infanojn, vidante, ke ĉiuj kuregas el pordo, ne esceptante Barunkan. Efektive, tio estis neniu miraklo, sed la patrino estis forgesinta, kiom da ĝojoj alportis en la ĉambron la avineto kun la radŝpinilo. Kun la radŝpinilo venis la ŝpinistinoj, kaj kun ili belaj mirrakontoj kaj ĝojaj kantoj. La patrino trovis ja plezuron nek en la mirrakontoj nek en la kantoj, ŝi preferis sidi en sia saloneto kaj legis en libro el la kastela biblioteko. Kiam la avineto diris: "Rakontu al ni ion el tiuj kronikoj!" kaj la patrino rakontis, tio ne interesis la infanojn kaj la ceterajn tiom, kiel tio, kiam ŝi komencis priskribadi la vivon en Vieno; tio plaĉis al ĉiuj, kaj se la ŝpinistinoj diris: "Kiel bele estas sendube en tia urbo," la infanoj, ne pli multe dezirante, certe pensis: "Ni estu jam grandaj, por ke ni povu tien iri por rigardi!"

Tamen super ĉio ili ĉiuj, escepte la patrinon, kiu ne volonte ilin aŭskultadis, ŝatis la mirrakontadojn de le avineto pri la princinoj kun oraj steloj sur la frunto, pri kavaliroj kaj princoj ensorĉitaj je leonoj kaj hundoj aŭ eĉ je ŝtonegoj, pri aveloj en kiuj estis enmetitaj kompletaj multekostaj roboj, pri oraj kasteloj kaj maroj, sur kies fundo loĝas belaj nimfoj. La patrino ne supozis, ke Barunka ofte ĉe la trikado enpensiĝinte kaj rigardante tra la fenestro la nudajn deklivojn kaj neĝokovritan valeton, vidas tie paradizon, palacon el multekostaj ŝtonoj, fajrokolorajn birdojn, sinjorinojn, kies oraj haroj pendas de la kapo, kaj ke la glacikovrita rivero ŝanĝiĝis je blua ondiĝanta maro, sur kies ondoj balanciĝis belegaj nimfoj en perlaj lasturoj. Sultán, kiu ronkis, kuŝante sur la planko, ne sonĝis pri la honoro, kiun la knaboj al li ofte faris, juĝante ĝin ensorĉita princo. - Kaj kiom agrable estis en la ĉambro, kiam krepuskiĝis! Vorŝa fermis la fenestrokovrilojn, en la kameno krakis rezinaj lignobranĉoj, en mezo de la ĉambro oni starigis altan lignan kandelabron, en kies ferajn tenilojn oni enŝovis flamantajn torĉojn. Ĉirkaŭe oni starigis benketojn kaj tabletojn por la ŝpinistinoj, por kiuj ankoraŭ la avineto preparis ĉiufoje pajlan korbeton plenan de sekigitaj pomtranĉaĵoj kaj prunoj. Kun kia senpacienco atendis la infanoj, kiam la pordo ĉe la antaŭĉambro malfermiĝos kaj la ŝpinistinoj aperos! Dum la ŝpinvesperoj neniam la avineto komencis rakonti, nur kiam ĉiuj ŝpinistinoj estis kunvenintaj. Dum la tuta tago ŝi kantetis adventajn kantojn.

Antaŭ ol la infanoj tiom bone konis la avineton, ŝiajn bonajn kaj malbonajn momentojn, ili opiniis, ke ili devas je ŝi eldevigi rakontaĵojn. Sed la avineto baldaŭ ĉesigis tion. Ŝi komencis rakonti al ili pri paŝtisto, kiu havis tri cent ŝafojn, kaj pelante ilin sur la paŝtejon, li venis al ponteto, kiu estis tiom mallarĝa, ke la ŝafoj ne povis transiri alimaniere ol unu post la alia. "Nun ni devas atendi, ĝis kiam ĉiuj transiros," ŝi aldonis silentiĝinte; kiam post ia tempo la infanoj demandis: "Avineto, ĉu ili jam transiris?" ŝi respondis: "Oh, kion vi pensas, tio daŭros minimume du horojn antaŭ ol ili ĉiuj transiros!" La infanoj sciis jam, kion tio signifas. Aŭ ŝi komencis: "Nu, se vi ne volas alie, mi rakontos. Imagu, ke mi havas sepdek sep poŝojn kaj en ĉiu unu mirrakonton; el kiu poŝo vi volas aŭdi la rakonton?" - "El la deka, ekzemple!" vokis la infanoj. - "Do, el la deka; en la deka poŝo estas sekvanta mirrakonto: Estis unu reĝo, kiu havis platon, sur la plato katon, ĝi atendis raton." Kaj jen estis ankaŭ fino.

Tamen la plej malbona tio estis, kiam la avineto aludis la ruĝan ĉapeton! Tion la infanoj ne povis aŭdi, ili tuj forkuris. Ĉe ĉiu alia rakonto ili povus la avineton petinklinigi al tio, ke ŝi daŭrigu rakonti; ĉe tiu ĉi ili devis eĉ ne vorton perdi, se ili ne volis aŭdi ripetadon de siaj propraj vortoj: Konante jam tiom bone la avineton, ke ili sciis, ke ĉiuj petoj estus vanaj, ili pacience atendis la ŝpinistinojn. Plej frue venis ĉiam Kristla, post ŝi Míla, poste Cilka de Kudrna el kastelo, konatinoj de Bětka kaj Vorša, iam venis ankaŭ la sinjorino patrino kun Mančinka kaj la sinjorino arbaristedzino, kaj unufoje en semajno alkondukis Kristla ankaŭ la junan edzinon de Tomeš, por kiu poste kutime venis li mem ŝin rekonduki.

Antaŭ ol la virinoj varmigis sin kaj sidiĝis al siaj radŝpiniloj, oni interparolis ian tempon pri ĉio ajn. Se okazis al iu io nova en la mastrumejo, aŭ se ŝi aŭdis iun novaĵon, oni debatis pri tio; se estis iu festotago, kun kiu estis kunigita iu nacia kutimo aŭ superstiĉo, aŭ se tio estis festo de iu sanktulo, ankaŭ tio donis kaŭzon por interparolo. Ekzemple vespere antaŭ la festo de sankta Nikolao tuj demandis Kristla Adélkan, ĉu ŝi metis jam sian ŝtrumpon en la fenestron, ĉar la Nikolaoj jam ĉirkaŭvagas.

"La avineto ĝin metos tien, kiam mi iros dormi," diris la knabino.

- "Tiam ne donu vian malgrandan ŝtrumpeton; diru al la avineto, ke ŝi pruntu al vi ian grandan!" stimulis Kristla. - "Oh ne," aŭdiĝis Jan, "tiam ni estus malfavoritaj. - "Al vi sen tio donacos Nikolao nur vergon," incitetis Kristla. - "Oh, li certe scias, ke la avineto havas la vergon de la pasinta jaro kaŝitan kaj ke ŝi neniam batas nin," diris Jan; tamen la avineto opiniis, ke ofte Jeník meritus tion.

La tago de Lucio estis por la infanoj tago tre malagrabla. Estis superstiĉo, ke en tiu nokto promenas Lucio, blanka, longa, malordhara virino, kaj oni timigis per ŝi infanojn, ke ŝi prenos ilin, se ili estis malobeemaj.*) "Timemo ne estas saĝa," diradis la avineto kaj ne ŝatis vidi, se oni per io timigis infanojn; ŝi instruis ilin timi nenion krom kolero de Dio, tamen refutadi verecon de iu superstiĉo, kiel tion faris sinjoro Prošek, kiam oni komencis al li rakonti pri niksoviro, skabiulo, vaglumoj, fajroviroj, kiuj ofte antaŭ la pasanto ruliĝas kiel pajlofasko, sed al kiuj li devas por la lumigo de vojo bone danki. k. t. p. - tion ŝi ne sciis, ĉar kredo je ili estis en ŝi tre enradikigita. Ĉe ŝi estis la tuta naturo plena de bonaj kaj malbonaj spiritoj. Ŝi kredis ankaŭ je malbona infera spirito, kiun Dio sendas sur la teron por provi la homaron de Dio, ŝi tion firme kredis, sed ŝi ne timis, havante en la koro firman nedetrueblan fidon je Dio, en kies povo estas tuta mondo, ĉielo kaj ankaŭ infero, kaj sen kies volo eĉ ne haro defalos de la homa kapo.

  • ) Ankaŭ en Slovakujo estas tiu superstiĉo konata, ke Lucio, senordhara, en blanktuko envolvita virino, kun kribrilo sur la kapo iras tra la urbo,

Tiun fidon ŝi penis inokuli ankaŭ en la korojn de la infanoj. Tial ankaŭ, kiam Vorša en la tago de Lucio komencis paroli pri blanka virino, la avineto tuj kriadmonis ŝin, aldonante, ke Lucio fortrinkas nur iom da nokto. Plej bone sciis trakti la infanojn Míla. Li konstruis ĉiam por la knaboj glitveturiletojn, plugilojn kaj ĉaretojn, aŭ li faris kenojn, kaj la knaboj ne malproksimiĝis de li. Se oni parolis pri io terura, kaj Vilém time premiĝis al li, li diradis: "Nenion timu Vilímek; je diablo ni prenos krucifikson, je fantomo bastonon kaj ni batelpelos ilin." Tio plaĉis al la knaboj, kaj kun Míla ili irus eĉ en noktomezo kien ajn; kaj la avineto kapjesante diradis:

"Vere, bone li parolas, viro estas ĉiam nur viro!"

"Efektive; kaj Jakub timis nek diablon nek la sinjoron administranton, kiu estas pli malbona ol diablo," diris Kristla.

"Nu, do," rememoris la avineto, "se ni parolas pri la sinjoro administranto, ĉu ci Jakub havas tamen esperon veni en la kastelon?"

"Oh, mi opinias, ke tio havos nenian rezultaton, de ĉiuj flankoj oni atakas min, kaj enmiksiĝas en tion multe da malbonaj virinoj kaj tiuj metos finon al tio."

"Oh, ne parolu tiel, eble estas ĉio ankoraŭ rebonigebla," diris Kristla malĝoje.

"Mi dezirus tion, kiel ci, sed mi ne scias. La filino de la administranto furioze koleras je mi pro tio, kion ni estis farintaj al la Italo. Ŝi laŭdire aspiris lin, kaj kiam lin la sinjorino princino pro tiu afero rapide forekspedis, ŝiriĝis ŝia tuta amteksaĵo. Ŝi senĉese sufloras al la administranto, ke li ne prenu min en la kastelon. Tio estas unu. La alia estus Lucio, filino de la vilaĝestro. Tiu nepre volas, ke mi estu ŝia reĝo ĉe "longa nokto", kaj ĉar mi ne povas tiun honoron al ŝi fari, la vilaĝestro koleros kaj poste kiam Dio donos printempon, mi verŝajne kantos: En verda arbar', la lasta saluto, reeĥas de mi, juna rekruto -," kaj Míla komencis kanti, la knabinoj ankaŭ, nur Kristla ekploris.

"Nu, ne ploru, knabino, ĝis printempo estas longe ankoraŭ, kiu scias, kion bona Dio preparas, konsolis la avineto.

Kristla kompreneble viŝis la okulojn, sed tamen ŝi restis malĝoja.

"Ne pensu pri tio, eble la patro tion iel aranĝos," diris Míla sidiĝinte apud ŝi.

"Kaj ĉu ci ne povus esti ŝia reĝo sen iaj konsekvencoj?" demandis la avineto.

"Oh certe, avineto, iuj knaboj ĉe ni iradas al du eĉ al tri knabinoj antaŭ ol ili definitive iun prenos kiel edzinon kaj knabinoj praktikas tion same tiel. Mi ne estus la unua amindumanto de Lucio kaj mi ankaŭ ne devus esti la lasta, sed ĉe ni ne estis aŭdite, ke knabo delogu du knabinojn samtempe kaj se li iras por fari al ŝi reĝon, estas same, kvazaŭ li irus al altaro."

"Tiam ci bone faras, ke ci ne iras," aprobis la avineto.

"Sed kian ideon havas tiu Lucio, ke ŝi volas nepre cin, kvazaŭ ne estus sufiĉe da aliaj knaboj ĉe vi," ĉagrenis Kristla.

"La sinjoro patro dirus: kontraŭ gusto, neniu disputo," ekridis la avineto.

Antaŭ festoj de Kristnasko alternis rakontado de fabeloj kaj kantado kun interparoloj pri bakado de kristnaskaj plektokukoj, pri faruno kaj kvanto da butero, kiun tiu aŭ alia donas, knabinoj parolis "pri fandado" (de plumbo), kaj la infanoj ĝojatendis la plektokukojn, flosantajn kandeletojn, Jesueton kaj kristnaskajn donacojn.