Avineto/XVI.

El Vikifontaro
Iri al: navigado, serĉi
XV. Indekso : Avineto
de Božena Němcová
Tradukita de K. Procházka, Vl. Tobek
XVII.

Jam pasis la Pentekosto, kiun la avineto nomadis "verda", eble tial, ke ŝi per betulaj majbranĉoj ornamis la tutan domon interne kaj ekstere, tiel ke ĉe la tablo kaj en la ĉambro ĉiuj estis sub verdaĵo. Jam pasis ankaŭ la bela festo de Kristkorpo kaj tiu de Johano Baptisto. La alaŭdo ne kantis plu en la arbetaĵo, la hirundoj instruadis al siaj idoj la unuajn flugprovojn el sub la tegmento, sur la bakforno apud la katoj kuŝis la majkatido, kun kiu Adélka tiom ŝatis karesludadi. Ŝia nigra kokino kondukadis jam la plenkreskintajn kokidojn, kaj Sultán kun Tyrl denove saltadis ĉiunokte en akvon persekutante musojn, kio liveris al maljunaj ŝpinistinoj motivon al rakontado, ke sur la ponteto apud la Malnova Blankigejo aperas "niksoviro".

Adélka kondukadis kun Vorŝa la makulhavan bovinon sur la paŝtejon, iradis kun la avineto kolekti kreskaĵojn, aŭ sidis apud ŝi sur la korto sub la tilio, kies florojn la avineto jam ankaŭ sekigadis, kaj legis al ŝi el libro. Kaj vespere, kiam ili kune iris renkonte al la infanoj, ili faris flankiron trans la kampojn; la avineto inspektis sian linon, kun plezuro rigardis la vastajn kampojn de la nobela bienego, sur kiuj rapide flaviĝadis la pezaj spikoj, kaj kiam la vento ilin ondigis, ŝi eĉ ne povis de ili forturni la okulojn. Ŝi diradis al Kudrna, kiu la kampojn ĉirkaŭirante al ŝi kutime aliĝis: "Kiel ĝojiga estas tiu dia benaĵo; gardu ĝin Dio antaŭ katastrofo."

"Vere, estas granda varmego," diradis Kudrna, direktante ĉe tio la okulojn al la ĉielo.

Kiam ili preteriris la pizan kampon, li ne forgesis ŝirkolekti por Adélka iom da junaj legumenoj, kaj ĉiam li kontentigis sian konsciencon per tio, ke eĉ ne la princino tion kontraŭdirus, "ĉar ŝi amas la avineton kaj la infanojn". Barunka ne alportadis plu al la fratino pecetojn da glicirizo aŭ da dolĉa peĉo, kion ŝi aŭ por krejcero aĉetis, aŭ de la knabinoj ricevis por farado de germanaj lecionoj. Tuj, kiam la vendistino ne malproksime de la lernejo elmetis ĉerizojn, la infanoj regule ĉiun tagmezon elspezis por ili krejceron. Irante hejmen tra la kverka arbaro ili kolektadis fragojn; Barunka farinte el betula ŝelo saketon plenigis ĝin por Adélka, kaj kiam ne estis fragoj, ŝi pli poste alportadis mirtelojn kaj avelnuksojn. La avineto alportadis el arbaro fungojn, kaj instruis la infanojn bone ilin distingi. Mallonge dirite, estis fino de julio, kaj komence de aŭgusto estis alveturontaj la sinjorino princino kaj la patro, kaj krom tio ĝojis la infanoj, ke la instruado finiĝos. Sinjorino Prošková jam denove inspektadis la tutajn tagojn en la kastelo, por ke eĉ ne anguleto restu nebalaita, kaj la sinjoro ĝardenisto ĝis laciĝo kuradis en la ĝardeno atentante pri ĉiu bedeto, ĉu la floretoj kreskas, kiel li volas, observante la herbobedojn, ĉu tamen iu herbeto elkreskis pli alten, por povi ĝin tuj altranĉi egalige kun la ceteraj, trarampante la arbetaĵon, ĉu tie laboristinoj forgesis urtikon, por ĝin elŝiri kaj ĵeti trans la barilon. Ĉie oni vidis preparojn por alveno de la sinjorino. Unuj, al kiuj ŝia alveturo alportadis utilon, ĝojis, aliaj ĉagreniĝis, kaj familianoj de la administranto ĉiutage pli malalte portadis la kapojn, kaj kiam aŭdiĝis: "Morgaŭ ili estos ĉi tie," la sinjoro administranto tiel humiliĝis, ke li eĉ dankis por la respektega saluto de la garbejestro, kion li neniam faris dum la vintro, kiam li estis la unua persono en la kastelo. La avineto deziris al la sinjorino princino ĉiun bonon kaj ĉiutage por ĝi preĝis; tamen. se kun ŝia alveturo ne estus kunigita ankaŭ alveno da la bofilo, ĝi estus por ŝi egala, vidi ŝin aŭ ne vidi. Sed tiufoje la avineto senpacience atendis ankaŭ la princinon; ŝi havis iun sekretan intencon, pri kiu ŝi al neniu faris eĉ aludon.

Komence de aŭgusto proksimiĝis la rikolto, kaj la sinjorino princino efektive tuj en la unuaj tagoj revenis kun la tuta korteganaro. La fraŭlino de la administranto atendis la Italon, sed ŝi tuj ricevis la sciigon, ke la princino lin lasis en la ĉefurbo. Sinjorino Prošková radiis de ĝojo, la infanoj havis denove sian karan paĉjon; la vizaĝo de la avineto kompreneble iom nubiĝis, kiam ŝi ne vidis kune alveturi la filinon Johanka. Sinjoro Prošek alportis tamen al ŝi leteron, en kiu la filino al ŝi komunikis mil salutojn de onklino Dorotka kaj de la onklo, sciigante, ke ŝi pro malsano de la onklo ne povas alveturi, ĉar ne estus deca, translasi al la onklino la mastrumadon kaj la flegadon de la malsanulo. - Ŝi skribis, ke ŝia fianĉo estas bona homo, ke la onklino konsentas kun ŝia elekto, kaj ke ŝi volas dum la festo de sankta Katarino fari al ili edziĝan festenon, ke ili atendas nur aprobon de la avineto. "Kiam ni estos geedziĝintaj, ni tuj laŭ ebleco alveturos en Bohemujon, por ke vi, panjo, donu al ni benon kaj ekkonu mian Georgon, kiun ni nomas Jura. Li ankaŭ ne estas Bohemo, li devenas de ie apud la turka landlimo, sed vi bone kun li interkompreniĝos, mi instruis al li la boheman lingvon pli frue, ol Terezka al Jan.

Mi volonte estus edziniĝinta kun Bohemo, mi scias, ke tio multe vin ĝojigus, sed kion fari, panjo, la koro ne lasas iam al si ordoni, al mi ekplaĉis tiu mia Krobot." Tiel finiĝis la letero.

Terezka antaŭlegis la leteron, Jan ĉeestis kaj diris al si: "Kvazaŭ mi ŝin aŭdus, tiun gajan Hana; sed ŝi estas bona knabino kaj Jura honesta homo, mi konas lin, li estas la ĉefhelpanto de la onklo, ĉe kiu estas Hana, kaj kiam ajn mi eniris al ili en la forĝejon, Jura plaĉis al mi. Knabego kiel monto kaj metiisto neordinara."

"Sed unu vorto estis tie, Terezka, kiun mi ne komprenis, ie malsupre, tiun legu al mi ankoraŭ unufoje," kaj la avineto montris al fino de la letero.

"La vorton Krobot vi opinias, ĉu ne vere?"

"Kion ĝi signifas, mi petas cin?"

"Tiel oni alnomas en Vieno la Kroatojn."

"Tia do estas la afero. Nu, Dio ŝin faru feliĉa. Sed kiu estus supozinta, el kiuj malproksimaj regionoj tiuj homoj kuniĝos. Georgo li nomiĝas, kiel ŝia mortinta patro!" Tion dirinte faldis la avineto la leteron, forviŝis larmon de la okulo kaj iris ĝin kaŝi en fakon de sia kestoŝranko.

La infanoj estis neesprimeble feliĉaj, ke ili havis sian amatan patron hejme. Ili eĉ ne povis lin satrigardi kaj vetprovis atingi la vorton por eldiri al la patro okazintaĵojn de la tuta jaro, kion li cetere ĉion jam longe konis el leteroj de la patrino. "Sed ci restos ĉe ni la tutan vintron, ĉu ne vere, paĉjo?" demandis Adélka flateme, karesante la barbon de la patro, kion ŝi faradis ĉiam kun plezuro.

"Kaj ĉu ne vere, paĉjo, kiam fariĝos glitvojo, ci veturigos nin sur tiu bela glitveturilo kaj pendigos tintilojn al la ĉevaloj? Sinjoro baptano el la urbo sendis iam en la vintro por ni glitveturilon, ni estis tie kun la panjo, la avineto ne volis veturi, sed tio estis veturado kaj tintsonorado, ĉiu en la urbeto elkuris por vidi, kiu veturas," rakontis Vilím; sed la patro ne povis respondi, ĉar jam nunfoje komencis Jan: "Paĉjo, mi estos arbaristo. Kiam mi estos absolvinta la lernejon, mi iros al sinjoro Beyer en la montaron kaj Orel iros al Riesenburk."

"Bone, nur lernu pli frue diligente en la lernejo!" ekridetis la patro, lasante al la knabo liberecon de la opinio.

Alvenis ankaŭ la amikoj, sinjoro arbaristo kaj sinjoro muelisto saluti la karan gaston. En la domo ekregis gajeco; eĉ Sultán kun Tyrl kun ia nekutima sovaĝa ĝojo kuregis kontraŭ Hektor, kvazaŭ volante rakonti al li novaĵon. La sinjoro amis ja ilin; batpunon ili ne ricevis de tiu tempo, kiam ili mordpereigis la anseridojn, kaj kiam ajn ili venis al li renkonte, li karesis iliajn kapojn. La avineto, vidante ilian ĝojadon, rimarkigis, ke la besto bone atentas, kiu amas ĝin, kaj ke ĝi tion longe memoras.

"Kaj ĉu la komteso estas tute sana?" demandis la sinjorino arbaristino, veninte saluti la sinjoron baptanon.

"Oni diras, ke ŝi estas sana, sed mi tion ne kredas. Io certe ŝin turmentas. Ŝi estis dum sia tuta vivo subtila, sed nun ŝi estas nur spirito, kaj la okuloj rigardas jam kvazaŭ el ĉielo. Mi plorus, kiam mi ŝin vidas, ŝi estas anĝelo.

Nemire, ke pro tio la sinjorino princino multe turmentiĝas kaj de post kiam la komteso malsaniĝis, ĉesis en nia domo distraĵoj. Ĝuste antaŭ la malsano ŝi estis fariĝonta fianĉino de unu grafo. Li devenas el riĉa familio, la sinjorino princino amike rilatas kun liaj gepatroj kaj tre deziras, ke tiu geedziĝo efektiviĝu. - Nu, mi dubas," aldonis sinjoro Prošek nekredeme skuante la kapon.

"Kaj kion diras pri tio la grafo?" demandis la virinoj.

"Kion li diru, li devas esti kontenta kaj atendi, ĝis la knabino resaniĝos; kaj se ŝi mortos, li povas funebri, se li vere ŝin amas. - Li volas laŭdire sekvi la princinon en Italujon."

"Kaj ĉu la fraŭlino amas la grafon?" demandis la avineto.

"Kiu povas tion scii! Se ŝi ne havas iun alian en la koro, li povus al ŝi ekplaĉi, li estas bela homo," respondis Jan.

"Tio estas konsiderinda, ĉu iu alia ne plaĉas al ŝi pli multe," diris la sinjoro muelisto, prezentante al sinjoro Prošek malfermitan flartabakujon; "pri la gusto vana diskuto." Tio estis lia preferata proverbo. "Jen, nia kelnerino estus jam longe edziniĝinta kaj ne iradus kiel niksino, se oni ne estus de ŝi forpreninta tion, kio al ŝi plaĉis," findiris la muelisto, prenante ankaŭ mem, kiam li estis al ĉiuj proponinta, pinĉdozon, kaj okuluminte ĉe tio flanken al Kristla, kiu ankaŭ ĉeestis.

"Mi bedaŭris vin ambaŭ, kiam Terezka estis al mi tion skribinta," diris sinjoro Prošek, ekrigardinte la palan knabinon; "ĉu Míla jam iom kontentiĝis je sia situacio?"

"Kion li estas faronta, kompatindulo! Li devas, kvankam ĝi estas por li malfacila," respondis Kristla forturninte sin al fenestro, por kaŝi larmojn.

"Tion mi kredas," aŭdiĝis la arbaristo; "oni fermu la birdon eĉ en oran kaĝon, tamen ĝi preferos la arbaron."

"Precipe kiam ino tie ĝin sopiras," kaŝe moketis la muelisto.

"Mi ankaŭ estis soldato," komencis sinjoro Prošek; rideto ludis ĉirkaŭ lia bela buŝo, kiam li tion diris, kaj liaj bluaj okuloj turniĝis al sinjorino Terezka.

Ŝi ankaŭ ekridetis dirante: "Ci estis bravulo, ci!"

"Nur ne ridu, Terezka; kiam ci iradis sur la muregon kun onklino Dorotka rigardi, kiel mi ekzerciĝas, vi ambaŭ ploris."

"Kaj ci kun ni," ekridis sinjorino Terezka. "Sed tiam neniu havis ridhumoron, krom tiuj, kiuj nin rigardis."

"Mi devas konfesi," diris la bonkora mastro, "ke tio estis al mi tute egala, ĉu min iu konsideras malkuraĝulo aŭ heroo - mi ne avidis tiun honoron. Ĉiujn dekkvar tagojn, dum kiuj mi estis soldato, mi pasigis sopirante kaj plorante, mi preskaŭ ne manĝis nek dormis, tiel ke mi estis kvazaŭ ombro, kiam mi estis liberlasita."

"Do sole dekkvar tagojn vi estis soldato - nu, tio plaĉus al Míla, se oni anstataŭ jaroj kalkulus al li tagojn," diris la muelisto.

"Sed mi ne malĝojus, se mi estus antaŭe sciinta, ke bona amiko traktas por min elaĉeti kaj ke mia frato anstataŭ mi rekrutiĝas. Tio min surprizis kiel fulmo de serena ĉielo. Al la frato plaĉis la militista profesio, kaj li por ĝi taŭgas entute pli bone ol mi. Sed ne opiniu, ke mi estas malkuraĝulo. Se estus bezone defendi la familion kaj la patrujon, mi estus en la unua vico. Nu, ne ĉiuj homoj estas egalaj, unu taŭgas por tiu, la alia por alia profesio. Ĉu ne vere, Terezka?"

Tion dirante metis sinjoro Prošek la manon sur la ŝultron de sinjorino Terezka kaj sincere ekrigardis en ŝiajn okulojn.

"Jes, jes, Jan, via loko estas nur inter ni," respondis la avineto anstataŭ la filino, kaj ĉiuj kun ŝi silente konsentis, konante la delikatan naturon de la mastro.

Kiam la amikoj estis disirantaj, enŝoviĝis Kristla en ĉambron de la avineto kaj eltirinte el sur la brusto leteron, sur kies sigelo estis stampsigno de soldata butono, diris mallaŭte: "De Jakobo!"

"Nu, tio estas agrabla; kion li skribas?" diris la avineto, partoprenante la ĝojon de la knabino.

Kristla malfermis la leteron kaj malrapide legis: "Mia kara Kristinjo! Mi centfoje cin salutas kaj kisas. Ho, Dio, kion ĝi valoras! Mi preferus cin vere kisi unufoje, ol milfoje sur la papero, sed tri mejloj da vojiro nin dividas, kaj ni ne povas veni unu al la alia. Mi scias, ke ci multfoje dum la tago pensas: ,Kion eble faras mia Jakobo? Kiel li fartas?' Mi havas sufiĉe por fari, sed kia ĝi estas farado, la korpo ĉe laboro kaj la tuta animo aliloke! Malbona situacio. Se mi estus libera, kiel estas Tonda Vítek, la soldata profesio eble al mi ekplaĉus; la kamaradoj alkutimiĝas, kaj baldaŭ nenio estos por ili malfacila. Ankaŭ mi ĉion lernas kaj plendas pri nenio. . . sed min nenio ĝojigas, kaj anstataŭ alkutimiĝadi, mi suferas de tago al tago pli multe. . . De tagiĝo ĝis krepusko mi pensas pri ci, mia kara kolombineto, kaj se mi nur scius, ke ci estas sana, se mi unusolan saluteton de ci ricevus, mi estus kontenta. Kiam mi gardostaras ekstere kaj vidas la birdojn al via flanko flugantajn, mi ĉiam pensas, kial ili ne havas parolon, por eldiri al vi mian saluton, aŭ ke mi mem estu birdeto, tiu malgranda najtingalo, por flugi al ci. -Ĉu diras al ci la avineto Prošek nenion? Kion ŝi nur pensis per tio, ke nia disiĝo eble ne daŭros longe? Ĉu ci ne scias? Kiam mi fartas plej malbone, mi ĉiam rememoriĝas pri ŝiaj lastaj vortoj, kaj kvazaŭ Dio min vizitus, tiel min refreŝigas la espero, ke ŝi konsilos, kion kaj kiel fari. Ŝi ne parolas vane. Nur kelke da linietoj sendu al mi, por ke mi ekĝoju, certe iu tion al ci skribos; skribu al mi ĉion, ne forgesu! Ĉu vi rikoltis la fojnon seke? Kaj la falĉado? Ĉi tie oni jam komencas rikolti. Kiam mi vidas falĉistojn iri sur la kampojn, mi ĉion forĵetus kaj forkurus. Mi petas cin, ne iru sola servuti, ili cin demandos, ili dolorigos cian koron - ne iru; kaj tiu babilaĉulo, tiu skribistaĉo -"

"Kia li estas naivulo, li timas, ke mi eble -" ekkoleris Kristla, sed ŝi tuj daŭrigis la legadon: "- ne lasus cin trankvila. Nur fidu je Tomeš, mi petis lin, ke li estu cia dekstra mano. Salutu lin kaj Anča'n! Iru ankaŭ al nia familio kaj komuniku al ili saluton, kaj ke mi la ciajn familianojn ankaŭ centfoje salutas, la avineton, la infanojn kaj ĉiujn konatojn kaj amikojn. Mi havus ankoraŭ tiom multe por diri al ci, ke por tio eĉ tiel granda peco da papero ne sufiĉus, per kiu oni tegus la monteton Žernov, sed jam estas tempo gardostaradi. Kiam mi promenas gardante, mi kantas: ,Belaj steletoj, ho, vi malgrandaj! Ni kantis tion kune en tiu vespero, antaŭ kiam ni disiĝis; ci ploris ĉe tiu kanto. Ho, Dio, ni ĝojis pro tiuj steletoj, ni ĝojis, sed sola Dio scias, ĉu ni ĝojos ankoraŭ estonte. Adiaŭ!"

Kristla kunmetis la leteron, demandokule rigardanta en la vizaĝon de la avineto.

"Nu, ci povas ĝoji, li estas bona knabo; komuniku al li saluton, ke li esperu je Dio, ke ankoraŭ ne estis tiel malbona situacio, ke ĝi ne povu reboniĝi; ankaŭ por li rebrilos la suno. Sed diri al ci: tiel kaj tiel staras la afero. tion mi ne povas, antaŭ ol mi havas certecon. Servuti tamen iru, kiam estos necese; mi deziras, ke ci prezentu al sinjorino princino ĉe la rikoltfesto florkronon; cetere neniu alia ĝin prezentos, se ci irados servuti, ol ci."

Kristla estis per tiuj vortoj sufiĉe konsolita kaj promesis ĉiurilate sekvi la konsilon de la avineto. De kiam Johano estis veninta, demandis lin la avineto kelkfoje, kiam estadas la princino hejme, kien ŝi eliradas, tiel ke sinjoro Prošek ektimis. "La avineto estis neniam scivolema pri tio, kio okazas en la kastelo; kastelo por ŝi preskaŭ ne ekzistis - kaj nun ŝi demandas ripetadante. Kion ŝi intencas?" Sed la avineto ne diris, kaj demandi la familianoj ne volis, tial ili nenion eksciis kaj klarigis al si la konduton de la avineto per scivolemo.

Post kelke da tagoj faris sinjoro Prošek kun la edzino kaj kun ĉiuj infanoj veturekskurson en la urbeton; li volis al ili ĝuigi agrablan tagon. Vorŝa kaj Bětka iris sur la kampon, la avineto gardis la domon. Ŝi sidiĝis kun spindelo sub la tilio sur la korto, kiel kutime. Ŝi pensis pri io, eĉ ne kantis, balancis de tempo al tempo la kapon, denove ion kapjesis, ĝis fine ŝi kvazaŭ decidiĝinte diris al si: "Tiel ni faros tion". En la sama momento ŝi vidis la komteson malsupreniranta sur deklivo preter la bakejoj al la ponteto. Ŝi havis blankan vestaĵon, sur la kapo rondan pajloĉapelon; flugdelikate ŝi paŝis sur la vojo malsupren kiel feino, ŝia piedeto, per atlasa ŝueto premvestita, apenaŭ tuŝadis la teron. La avineto rapide leviĝis kaj kun granda ĝojo ŝin salutis; sed la koro ŝin ekdoloris, kiam ŝi ekrigardis en la paletan, preskaŭ travideblan vizaĝon de la knabino, en kiu kuŝis tia mildeco kaj samtempe profunda doloro, ke neniu povis ekrigardi ĝin sen kompato.

"Sola, kaj tiel kviete ĉi tie," demandis Hortensio, kiam ŝi estis la avineton kore salutinta.

"Sola, sola, ili forveturis en la urbeton. La infanoj eĉ ne povas la patron satrigardi, ĉar ili ne vidis lin tiel longe," diris la avineto viŝante per antaŭtuko la puran benketon, antaŭ ol ŝi petis la fraŭlinon, ke ŝi sidiĝu.

"Vere longe; pri tio kulpa estas mi."

"Tute ne, via fraŭlina moŝto, kiam Dio sendas malsanon, kion oni povas kontraŭfari! Ni ĉiuj bedaŭris kaj preĝis, ke Dio redonu al fraŭlina moŝto sanon. Ĝi estas granda trezoro, kaj oni ĝin ŝatas, nur kiam oni perdas ĝin. Oni devus vin bedaŭri, via fraŭlina moŝto, vi estas tre juna, kaj ŝia princina moŝto suferus grandan kordoloron."

"Mi tion scias," eksopiris komteso metante la interfingritajn manojn sur la bele binditan albumon, kiun ŝi havis sur la genuoj.

"Vi estas tre pala, via fraŭlina moŝto, kio mankas al vi?" demandis la avineto kun granda partoprenemo la knabinon, kiu sidis apud ŝi kiel enkorpiĝinta sufero.

"Nenio, avineto," respondis la fraŭlino, devigante sin al ekrido, kiu tamen ĝuste perfidis doloron de la koro. La avineto ne kuraĝis demandi pli multe, sed ke la fraŭlino ne estas sole korpe malsana, tion ŝi rimarkis.

Post momento komencis la komteso demandesplori, kiel fartis ĉiuj en la dometo, ĉu la infanoj rememoriĝadis ankaŭ pri ŝi, kion al ŝi la avineto ĉion volonte diris, siavice reciproke demandante, kiel fartas la sinjorino princino kaj kion ŝi faras.

"La sinjorino princino veturis al la arbaristejo," respondis la komteso; "mi ŝin petis, ke ŝi permesu al mi resti hejme, por ke mi skizu al mi la valeton kaj vizitu vin. Ŝi haltos ĉi tie por min forveturigi."

"Ŝi venos kiel sendita de Dio," ekĝojis la avineto; "mi devas al mi alporti puran antaŭtukon, oni de tiu linlignaĵo tute polvokovriĝas. Pardonu, via fraŭlina moŝto, mi tuj revenos."

Tion findirinte, eniris la avineto en la domon, kaj post mallonga tempo ŝi revenis kun pura antaŭtuko kaj kun puraj tukoj sur la kapo kaj sur la kolo, portante blankan panon, mielon, buteron kaj kremon. "Eble plaĉus al la fraŭlina moŝto manĝi peceton da pano, ĝi estas hieraŭ bakita. Sed ni sidiĝos en la ĝardeno, tie estas pli multe da verdaĵo. La tilio cetere ankaŭ donas ombron, mi ŝatas sidadi sub ĝi, jam pro tio, ĉar mi vidas ĉi tie ĉirkaŭ mi la kortbirdaron fosadi, kuradi kaj ŝanceliradi.". - "Do, ni restu nur ĉi tie, estas al mi agrable ĉi tie sidi," interrompis ŝian parolon la komteso, transprenante la alportitajn manĝaĵojn. Ŝi neniel hontetis, fortranĉis al si pecon da pano, manĝis kaj trinkis; ŝi sciis, ke la avineto ĉagreniĝus, se ŝi neniom formanĝus. Sed dume ŝi malfermis la libron kaj montradis al la avineto, kion ŝi pentris.

"Ho, Dio, ĝi estas ja la tuta valeto super la kluzo, la herbejoj, la deklivoj, la arbaro, la kluzo, kaj nekredeble, ĉi tie estas ankaŭ Viktorka," ekvokis la avineto mirigite.

"Ŝi taŭgas al ĉi tiu solejo. Mi renkontis ŝin sur la deklivo, ŝi estas terure kaduka. Ĉu ne estas eble helpi al ŝi?" kompateme demandis la knabino.

"Ho, via fraŭlina moŝto, al la korpo oni povus helpi; sed kiom ĝi valorus, se la ĉefa afero mankas, la prudento. Ŝia animo estas erariĝinta, kion ŝi faras, tion ŝi faras kvazaŭ dormante. Ŝi estas eble favordono de Dio, ke li forprenis de ŝi memoron pri la doloro, kiu certe estis terura; se ŝi rekonsciiĝus, ŝi eble en malespero pereigus eĉ sian animon, kiel - nu, Dio al ŝi pardonos, se ŝi pekis, ŝi ankaŭ suferis pro tio," interrompis la avineto sian parolon, turnante folion. Nova ekmiro! "Savinto, jen Malnova Blankigejo, la tilio - tio estas mi, la infanoj, la hundoj, tute ĉio; mia Jesuo, kion mi ĉi tie ĝisatendis. Se tion vidus la niaj familianoj!" interrompante ekkriadis la avineto.

"Mi neniam forgesos," diris la komteso, "pri la homoj, kiujn mi amas, sed por ke iliaj bildoj restu en mia animo pli klaraj, mi desegnas al mi iliajn vizaĝojn. Tiel ankaŭ la pejzaĝojn, kie mi pasigadis agrablajn tagojn, mi ŝatas fiksi sur la papero kiel karan memoraĵon. Kaj ĉi tiu valeto estas ĉarma. Se ci konsentus, mi volonte cin pentrus, avineto, por ke la infanoj havu memoraĵon."

La avineto ruĝiĝis; skuis la kapon kaj kontraŭdiris honthezitante: "Min, maljunan personon; tio eĉ ne konvenas, via fraŭlina moŝto."

"Ne rifuzu, avineto, kiam ci refoje estos hejme sola, mi alvenos ĉi tien kaj pentros cian portreton; faru tion por la genepoj, por ke ili havu cian bildon."

"Se vi tion volas, via fraŭlina moŝto, estu do," decidiĝis la avineto, "sed pri tio mi petas, ke neniu tion eksciu, oni dirus, ke mi maljuna virino vantiĝas. Dum mi vivas, ili ne bezonas la bildon; kiam mi ne vivos plu, tiam fariĝu kio ajn."

La fraŭlino konsentis.

"Sed kie nur la fraŭlina moŝto tion ellernis? Mi dumvive ne aŭdis pri virino, kiu scipovas pentri," demandis la avineto, turnante refoje alian folion.

"Ni apartenantoj al nia klaso devas lerni multegajn aferojn, por ke ni sciu, kiel pasigi la enuan tempon. Al mi precipe ekplaĉis la pentrarto," respondis la fraŭlino.

"Ĝi estas bela afero," esprimis sian opinion la avineto, rigardante pentritan bildeton, kiu estis en la libron nur enmetita. Sur la bildeto estis roko, kreskokovrita de arboj, de kies malsupro reĵetiĝadis marondoj. Sur la roko staris juna viro, tenis en la mano burĝonon de rozo kaj rigardis al la maro, sur kiu en malproksimaĵo estis videblaj etenditaj veloj de ŝipo.

"Tion ankaŭ faris la fraŭlina moŝto?" demandis la avineto.

"Ne, la pentristo, ĉe kiu mi lernis pentri, donis al mi tiun bildon," respondis la fraŭlino duonlaŭte.

"Ĉu tio estas li mem?"

La komteso ne respondis, ŝia vizaĝo kovriĝis de purpurruĝo; ŝi leviĝis. "Ŝajnas al mi, ke la sinjorino princino jam alveturas."

La avineto divenis, ŝi jam sciis, kio mankas al la fraŭlino. La sinjorino princino ankoraŭ ne estis ĉi tie. La komteso denove sidiĝis, kaj la avineto post kelke da elturniĝoj komencis paroli pri Kristla kaj Míla; ŝi konfidis al la komteso, ke ŝi pri tio ŝatus paroli kun la sinjorino princino. Kaj la komteso aprobinte ŝian intencon kompleze promesis rekomendon.

La princino revenis; ŝi alvenis sur vojeto, la malplena kaleŝo veturis sur la ŝoseo. Tre kore ŝi salutis la avineton; al Hortensio ŝi prezentis bukedon dirante: "Ci amas sovaĝajn diantojn! Mi ŝirkolektis ilin vojirante."

La komteso riverencis, kisis al la princino la manon, la bukedon ŝi enŝovis post la zonon.

"Tio estas larmetoj" diris la avineto, ekrigardinte la bukedon.

"Larmetoj?" miris la sinjorinoj.

"Jes, larmoj de Virgulino Mario. Oni rakontas pri tiu floreto jene: Kiam la Hebreoj kondukis Kriston sur Kalvarion, Virgulino Mario lin sekvis, kvankam ŝia koro krevadis. Kiam ŝi vidis sur la vojo sangajn postsignojn de la vundoj de Kristo, ŝi maldolĉe ekploris, kaj el tiuj larmoj de la Dipatrino kaj el sango de ŝia Filo elkreskis sur la vojo al Kalvario ĉi tiaj floretoj," diris la avineto.

"Ĝi estas do floro de doloro kaj amo," diris la princino.

"La geamantoj ne ŝiras unu al alia tiujn florojn, opiniante, ke ili devus plori," rekomencis la avineto kaj prezentis al la sinjorino princino glason da kremo, humile petante, ke ŝi bonvolu je tio kontentiĝi. La princino ne rifuzis al la avineto. "Ho, mia Dio," daŭrigis la avineto sian antaŭan parolon, oni ĉiam havas kaŭzon plori pri io, eĉ se oni ne ŝirus la diantojn - larmetojn, la amon akompanas sufero kaj ĝojo. Se la geamantoj estas feliĉaj, aliaj homoj alŝutas al ili maldolĉaĵojn."

"Kara princino, la avineto ankaŭ volas propeti je malfeliĉaj geamantoj, aŭskultu ŝin kaj, mi petas cin, kara princino, helpu!" La komteso kunmetis la manojn kaj pete ekrigardis la princinon.

"Parolu, avineto, mi jam diris al ci unufoje, ke mi volonte plenumos cian peton; mi konas cin, ci ne petus pri la malindaj," diris la princino, karesante abundajn harojn de la amata zorgatino kaj rigardante ĉe tio afable la avineton.

"Tion mi ne kuraĝus, via sinjorina moŝto, se mi scius, ke ili tion ne meritas." Kaj la avineto komencis rakonti pri Kristla kaj Míla, kiel li estis varbita, sole tion ŝi kaŝis, ke la sinjoro administranto senĉese persekutas la knabinon. Ŝi ne volis al li malutili pli multe, ol estis necese.

"Ĝi estas la sama knabino kaj la sama junulo, kiuj havis disputojn kun Piccolo?"

"La samaj, via sinjorina moŝto."

"Ĉu vere ŝi estas tiel bela, ke la viroj pro ŝi interbatiĝas?"

"Knabino kiel frago, moŝta sinjorino; ĉe la rikoltfesto ŝi portos florkronon, tiam la moŝta sinjorino ŝin vidos. Kompreneble doloro ne plibeligas; kiam amo turmentas knabinon, ŝi tuj mallevas la kapon kiel velkinta floro. Kristla nun estas sole ombro, sed unu sola vorteto ŝin revivigos, tiel ke ŝi baldaŭ estos, kia ŝi estadis pli frue. La fraŭlina moŝto estas ankaŭ tre pala; sed kiam ŝi estos ekvidinta sian landon kaj tion, kio estas kara al ŝia koro, tiam ekfloros ŝiaj vangoj kiel folioj de rozo," aldonis intence la avineto, kaj la vortojn "kio estas kara al la koro" ŝi tiel akcentigis, ke la knabino embarasiĝis. La princino esploreme ekrigardis la komteson, poste la avineton, sed la lasta ŝajnigis, kvazaŭ nenio estus okazinta, ŝi volis sole atentigi la princinon, pli multe ŝi ne celis. "Se ŝi interesiĝas pri feliĉo de tiu knabino, ŝi zorgos pri ceteraĵo," ŝi pensis en la animo. La princino post momenta silento leviĝis, metis la manon sur la ŝultron de la avineto kaj diris per sia agrabla voĉo: "Pri la geamantoj ni zorgos. Kaj ci, avineto, venu morgaŭ je la sama tempo al mi!" ŝi aldonis duonlaŭte.

"Kara princino," diris la komteso, prenante la libron sub la brakon, "la avineto permesis al mi, ke mi ŝin pentru, sed ŝi volas, ke tio restu sekreta, dum ŝi vivas. Kiel fari tion?"

"Venu nur en la kastelon, avineto, Hortensio cin pentros, kaj la bildo restos ĉe mi dum ci vivos. Ankaŭ ciajn genepojn ŝi pentros, kaj tiun bildon ci retenos, avineto, por havi memoraĵon, kiam ili estos plenkreskaj."

Tiel decidis la princino, riverencis afable kaj enpaŝis kun Hortensio en la kaleŝon.

La avineto plena de konsolo iris en la domon.