Avineto/XVIII.

El Vikifontaro
Iri al: navigado, serĉi
XVII. Indekso : Avineto
de Božena Němcová
Tradukita de K. Procházka, Vl. Tobek

La komteso retenis por si la portreton de la avineto transdoninte al ŝi la portretojn de la genepoj. La gepatroj havis grandan ĝojon pro ili, sed la avineto la plej grandan; la komteso sciis per peniko esprimi animon en la vizaĝoj, kaj estis vero, kion la avineto al ĉiu, al kiu ŝi montris ilin - kaj devis ilin vidi ĉiuj konatoj - diradis: "Nur malfermi la buŝojn kaj paroli." Ofte ŝi diradis post jaroj, kiam la nepoj forlasis jam la hejmon: "Certe ĝi ne estas kutimo inter la ordinaraj homoj, sin pentrigi, sed ĝi ne estas sensignifa. Mi bone ja memoras, kiel ĉiu aspektas, sed post jaroj malfortiĝas la memoro, la trajtoj perdiĝas el la animo. Krom tio, ĝi faras al mi ĝojon, kiam mi rigardas tiun bildon."

Oni rikoltis la lastan tritikon de la nobelbienaj kampoj. - Ĉar oni sciis, ke la sinjorino princino ne volas longe resti en la kastelo, rapidante kun la komteso en Italujon, fiksis la sinjoro administranto la tagon de la rikoltfesto je fino de la tritikrikolto.

Kristla estis la plej bela kaj taŭga junulino en la tuta ĉirkaŭaĵo. La avineto bone kalkulis, oni ŝin elektis, por ke ŝi prezentu al la sinjorino princino florkronon.

Malantaŭ la biendomaro estis granda loko, parte herbokovrita, parte okupata de altaj amasoj da pajlo. Sur la herbejo starigis junuloj altan stangon, ornamitan per pinglobranĉaro, rubandoj kaj ruĝaj tukoj, flirtantaj kiel flagetoj. La branĉaro estis traplektita per kampaj floroj kaj grenspikoj. Ĉirkaŭ la pajlamasoj oni faris benkojn, el pinglobranĉaro oni konstruis budojn, kaj ĉirkaŭ la ornamita arbo oni piedpremis la teron por dancado.

"Avineto, avineto," diris Kristla, "vi konsolis min dum la tuta tempo, mi vivis nur en via vorto; al Míla mi sendis plenbrakon da esperoj, ni havas jam la rikoltfeston, kaj ni ankoraŭ ne scias, kion esperi. Diru al mi, mi petas vin, ĉu vi ne konsolis nin vane, sole por ke ni pli facile dekutimiĝu?"

"Ne estus prudenta, konsoli vin tiamaniere, naiva knabino. Kion mi diris, tion mi garantias. Morgaŭ bele cin vestu, la sinjorino princino tion amas. Cetere, se mi vivos kaj estos sana, mi ankaŭ venos tien, kaj poste, se ci demandos min, mi povos diri al ci la veron," respondis la avineto al la knabino kaj ekridetis.

Efektive, ŝi sciis, kiel estis decidite pri Míla, kaj se ŝi ne estus al la princino promesinta silenti, ŝi ne estus hezitinta liberigi Kristlan de la turmentaj pensoj.

Ĉiuj servutintoj kaj la bienservistaro kunvenis la sekvantan tagon feste vestitaj sur la verda razeno. La veturilon oni ŝarĝis per iom da garboj kaj aljungis ĉevalojn, ornamitajn per rubandoj, unu el la junuloj sidiĝis sur ĉevalo, Kristla kaj kelke da knabinoj eksidis supre sur la garboj, la cetera junularo pargrupiĝis ĉirkaŭ la veturilo, la maljunaj post ili. La rikoltistoj portis falĉiletojn kaj falĉilojn, la virinoj falĉiletojn kaj rastilojn. Ĉiu havis ĉe la korseto bukedon el spikoj, cejano kaj aliaj kampofloroj, la junuloj ornamis per bukedoj siajn ĉapelojn kaj ĉapojn. La veturigisto kraksvingis la vipon, la ĉevaloj ektrenis, la rikoltistaro ekkantis, kaj kantante iris al la kastelo. Antaŭ la kastelo haltis la veturilo, la knabinoj malsupreniris, Kristla prenis la spikan kronon, sur ruĝa tuko kuŝantan, la servistaro viciĝis malantaŭ ŝi, kaj ili kantante eniris la vestiblon, kie samtempe kun ili aperis la princino. Kristla tremis de timo, ruĝiĝis pro honto, kun mallevitaj okuloj kaj per haltetanta voĉo deklamis al la sinjorino bondezirojn de abunda kaj feliĉa rikolto, dezirante samtempe abundan rikolton por la venonta jaro kaj metante kun riverenco la kronon al piedoj de la sinjorino. La rikoltistoj levinte la ĉapelojn, vokis al ŝi, ke ŝi longe vivu kaj estu sana, por kio la princino dankis al ili afable, turnigante ilin koncerne la manĝadon kaj trinkadon al sinjoro administranto. "Sed al ci, kara knabino, mi estas speciale dankema por la bela gratulo kaj krono," ŝi diris al Kristla, metante la kronon sur sian brakon; "mi vidas ĉie parojn antaŭ mi kaj ci estas sola, mi eble esprimos al ci plej bone mian dankon, se mi al ci prizorgos dancanton!"

Ŝi ekridetis, malfermis la pordon de salono, kaj el ĝi eliris Míla en vilaĝana vestaĵo.

"Jesuo - Mario! Jakobo!" ekkriis la knabino kaj estus falinta pro ĝoja ektimo sur la teron, se la junulo ne estus ŝin kaptinta je la brako.

La princino eniris senbrue en la salonon. "Iru, iru," admonis Míla "la sinjorino princino ne volas, ke ni danku al ŝi," kaj kiam ili estis ekstere, li levis plenan monsaketon supren dirante: "Tion donis al mi la moŝta fraŭlino, por ke mi dividu tion al vi. Prenu, kamarado, kaj dividu mem!" li aldonis, prezentante la monon al Tomeš, kiu ankaŭ miregante kiel ĉiuj ceteraj Mílan rigardis. Nur post la kastelo ili ĝojekvokis plengorĝe, kaj Jakobo sincere ĉirkaŭprenis sian knabinon kaj rakontis al ĉiuj, ke li por sia liberlaso dankas al la princino.

"Kaj al la avineto," aldonis Kristla; "sen ŝi estus nenio." La rikoltistaro iris danci. Inter ili aperis ankaŭ la oficistoj kun siaj familioj, la familianoj de Prošek, de la arbaristo kaj de la muelisto; sed la avineto estis la plej unua, la ĝojo pro la revidiĝo de la du al ŝi karaj homoj ŝin pelis tien. Kristla kaj Míla ŝin preskaŭ ĉirkaŭprenis.

"Al mi ne danku; mi nur aludis, la sinjorino princino helpis, Dio donis sian benon."

"Sed vi, avineto," diris Kristla ŝercminace gestante, "vi sciis hieraŭ, ke Míla alvenis, ke li estas kaŝita ĉe Venceslao, kaj tamen vi ne diris!"

"Ne estis al mi permesite. Cetere estis al ci sufiĉonta mia vorto, ke baldaŭ ci vidos lin. Memoru, knabino, ke la pacienco venkas malbonon!"

Muziko, ĝojvokado, kantoj kaj rido sonis ĉirkaŭ la ornamita arbo. La sinjoroj skribistoj invitis al danco vilaĝajn knabinojn, kaj la oficistaj filinoj ne hontis eniri la rondon kun vilaĝaj junuloj, kaj unuj same kiel la aliaj estis kontentaj. Abunda kvanto da biero, dolĉa likvoro kaj la danco flamigis ĉiujn kapojn, kaj kiam la sinjorino princino venis kun la komteso rigardi kaj la junularo prezentis antaŭ ŝi nacian dancon, ĉesis la kutima sinĝenado, ĉapoj, ĉapeloj flugis en la aeron, ĉiu vokis: "Longe vivu nia sinjorino princino?" oni trinkis kaj retrinkis je ŝia sano senĉese.

La princino kaj la komteso ĝojis kaj interŝanĝis jen kun tiu, jen kun iu alia kelke da vortoj; la komteso deziris ankaŭ al Kristla, kiam tiu kisis al ŝi la manon, feliĉon en la edzeco, alparolis la sinjorojn mueliston kaj arbariston kaj familiare sin turnis al la avineto, pro kio la edzino de la administranto kaj la fraŭlino flaviĝis de kolero: ili ne povis toleri la avineton, kiu neniigis ĉiujn iliajn intrigojn. Sed kiam ĉe la tablo la maljunaj, havante jam la kapojn pezaj, ekinsultis, precipe la skribistojn kaj la administranton, kaj kiam unu el ili kaptis la kruĉon, prezentonte ĝin al la sinjorino princino por trinki, kaj ekinsultis, estante de Tomeš malhelpata, tiam estis la princino jam for.

Post kelke da tagoj post la rikoltfesto ŝi forveturis kun la komteso en Italujon; la komteso transdonis antaŭ la forveturo al la avineto belajn grenatojn por Kristla kiel donacon okaze de ŝia edziniĝo.

La avineto estis kontenta, ĉio sukcesis laŭ ŝia plano. Ankoraŭ unu zorgo ŝin premis, tiu estis la letero al la filino Johanka. Terezka ĝin estus prizorginta, sed ĝi ne estus tia, kia ĝin al si prezentis la avineto. Tial ŝi unu tagon invitis Barunkan en sian ĉambron, ŝlosis, kaj montrante al la tablo, kie estis preparitaj folio da papero, inko kaj plumo, ŝi diris: "Sidiĝu, Barunka, ci skribos al onklino Johanka." Barunka eksidis, la avineto apud ŝi, tiel ke ŝi vidu la paperon, kaj komencis dikti: "Estu laŭdata Jesuo Kristo!"

"Sed, avineto," oponis Barunka, "tiel oni ne komencas leteron, oni devas surskribi: Kara Johanka!"

"Ne tiel, mia kara, cia praavo kaj cia avo ĉiam tiel skribadis, kaj mi alie ne skribis al la infanoj. Se ci al iu eniras, tiam ci plej unue salutas. Do, komencu nur: Estu laŭdata Jesuo Kristo! Mi centfoje salutas cin kaj kisas, mia kara filino, kaj sciigas al ci, ke mi estas, dankon al Dio, sana. Iom turmentas ja min la tuso, sed kia miro, ĉar mi post nelonge kalkulos ok dekojn de mia aĝo. Ĝi estas bela aĝo, mia filino, kaj oni devas danki Dion, se oni ĝin tiel pasigas en sano kiel mi; mi aŭdas bone, mi vidas, mi povus ankoraŭ fliki por mi, se Barunka tion al mi ne farus. Koncerne la piedojn mi ankaŭ estas sufiĉe vigla. Mi esperas, ke ĉi tiu letero trafos ankaŭ cin kaj Dorotka'n sanaj. Kiel mi sciiĝis el cia letero, estas la onklo malsana; mi bedaŭras lin, sed mi esperas, ke tio ne daŭros longe. Li ofte malsanetiĝas, kaj oni diras: ofta malsano kondukas al sano. - Ci ankaŭ skribas al mi, ke ci volas edziniĝi kaj deziras mian konsenton. Kara filino, kion alian mi povas diri, kiam ci elektis jam laŭ cia koro, ol ke Dio donu al ci feliĉon kaj benu vin ambaŭ, ke vi por honoro kaj laŭdo de Dio vivu kaj al la mondo utilu. Kial mi malhelpus cin, se Georgo estas bona homo kaj ci amas lin; ne mi vivos kun li, sed ci. Mi opiniis ja, ke almenaŭ ci elektos Bohemon, la egalaj taŭgas plej bone unu por la alia, sed li ne estis al ci destinita, mi cin ne riproĉas. Ni ĉiuj estas infanoj de unu patro, unu patrino nutras nin, kaj pro tio ni devas nin ami reciproke, eĉ se ni ne estus samlandanoj. Salutu Georgon, kaj se vin Dio konservos sanaj, kiam vi estos al vi aranĝintaj la mastrumaĵon, kaj kiam nenio vin malhelpos, vizitu nin. Ankaŭ la infanoj jam ĝojas je la onklino. Dio donu al vi ĉiuj sanon kaj benon! Adiaŭ!"

Ankoraŭ unufoje devis Barunka tralegi al la avineto la leteron, poste ili kune ĝin kunmetis, sigelfermis kaj la avineto deponis ĝin en la kestoŝranko por ĝin enpoŝtigi mem, kiam ŝi estus iranta en la preĝejon.

Kelke da tagoj antaŭ la festo de la sankta Katarino kunvenadis antaŭvespere en la gastejo la gejunularo. La tuta konstruaĵo brilis ekstere kaj interne: ĉirkaŭ la pordoj pinglobranĉaj girlandoj, ĉe ĉiu bildeto en la ĉambro verda branĉeto, fenestraj kurtenetoj kiel neĝo kaj la planko kiel kreto. Longa tilioligna tablo, kovrita per blanka tuko, estis plena de rosmareno, de blankaj kaj ruĝaj rubandoj, kaj ĉirkaŭ ĝi sidis florknabinoj, kvazaŭ oni estus enplantinta rozojn kaj diantojn. Ili kunvenis por plekti florkronetojn por Kristla, la juna fianĉino, kiu, la plej bela el ĉiuj, sidis supre ĉe la tablo en angulo. Ŝi, libera de ĉiuj hejmaj devoj, estis konfidita al zorgoj de svatisto kaj de svatistino, kiujn honoroficojn plenumis gvidisto de pilgrimantoj Martinec kaj la avineto. Ŝi ne povis tion rifuzi al Kristla, kvankam ŝi evitis similajn oficialaĵojn. La sinjorino patrino anstataŭis la maljunan, piedkadukan gastejestrinon, kaj la edzino de Kudrna kun Cilka ŝin helpis. La avineto sidis inter la florknabinoj, kaj kvankam ŝi ne havis ion por plekti kaj ligi, tamen ŝiaj helpo kaj konsilo estis ĉiam bezonaj. La fianĉino ligis rubandojn al belaj rosmarenaj vergoj por la fianĉamiko kaj por la svatisto, la pli juna fianĉamiko kaj por la svatisto, la pli juna fianĉknabino devis plekti florkroneton por la fianĉino, la malpli juna por la fianĉo, la ceteraj florknabinoj ĉiu por sia kunulo. El la restaĵo estis farotaj rubandornamitaj vergetoj por la gastoj, ja eĉ por la ĉevaloj, veturigontaj la fianĉinon, oni preparis rosmarenon kaj rubandojn por ornami iliajn kapojn kaj jungilaron.

La okuloj de la fianĉino brilis pro amo kaj ĝojo, kiam ajn ili ekcelis al la fortstatura fianĉo, kiu ĉirkaŭiradis kun la ceteraj fraŭloj, el kiuj havis ĉiu pli grandan liberecon paroli kun sia amatino, ol li kun la fianĉino, kiun li sopire nur de tempo al tempo ekrigardis. La fianĉinon priservis la fianĉamiko, kaj la fianĉo devis zorgi pri la malpli juna fianĉknabino. Al ĉiuj estis permesite esti gajaj, petoli, kanti, ŝerci, kion oni cetere precipe postulis de la svatisto, sole la gefianĉoj ne devis tro elmontri sian ĝojon. Tial Kristla parolis malmulte, ŝi sidis kun okuloj mallevitaj al la tablo, kovrita per la verda rosmareno. Kaj kiam la florknabinoj ekplektis la edziĝajn kronetojn kaj kiam ĉiuj ekkantis pri la kolombineto, kiu flugante malsekigis sian blankan plumaron, tiam ŝi kovris sian vizaĝon per blanka antaŭtuko kaj ekploris.

La fianĉo ekrigardis ŝin preskaŭ angore, dirante al la svatisto: "Kial ŝi tiom ploras?"

"Estas konate," ĉi tiu gaje respondis, "ke la ĝojo kaj la malĝojo dormas en unu lito, tial ofte unu vekas la alian. Ne zorgu, hodiaŭ ploro, morgaŭ ĝojo". Post ĉi tiu enkonduka kanto sekvis unu la alian, la ŝercaj kaj la seriozaj sinsekve; oni kantis laŭdojn pri la juneco, beleco kaj amo, laŭdon pri la fraŭleco, sed fine tamen la gefraŭloj komencis kantadi, kiel bela estas la edzeco, kiam du sin amas reciproke kiel turtoj, kiam ili konkorde vivas kiel greneroj en unu spiketo. Sed en iliajn laŭdokantojn ĉiam enmiksiĝis la moka voĉo de la svatisto. Kiam ili komencis pri la edzeca konkordo, li eĉ elpostulis por si mem solokanton, ke li kantos al ili iun tute novan. "La kanton de mi mem en la lumon eldonitan, en la mallumo presitan." li aldonis.

"Do kantu per via koka voĉo!" kriis la junuloj, "ni aŭdos, kion vi scias."

La svatisto stariĝinte meze de la ĉambro, komencis per sia moka voĉo, kiu ĉe la edziĝa festo estis al li same natura, kiel natura ĉe la pilgrimo estis lia serioza voĉo:

"Ho anĝela ĝojo, geedza konkordo! Se mi diras: kuiru pirojn, ŝi kuiras grion: se mi diras: viandon, ŝi kuiras farunaĵon. Ho anĝela ĝojo, geedza konkordo!"

"Ni donos por la kanteto kun la kantisto mem eĉ ne unu heleron!" vokis la knabinoj, kaj tuj ekkantis mem, por malebligi la ĝojon al la junuloj, kiuj deziris aŭdi daŭrigon. Dum la senĉesa kantado kaj ŝercado estis ligitaj la bukedoj, plektitaj la florkronetoj, la knabinoj leviĝis de la tablo, prenis je la manoj unu la alian kaj turniĝante en rondo ili kantis: "Ĝi estas jam farita, ĉio estas tute preta, la kukoj estas jam bakitaj, la florkronoj jam plektitaj."

Kaj efektive en la pordo jam aperis la sinjorino patrino, portante kun la cetera virina servistaro pladojn plenajn de manĝaĵoj. La sinjoro patro kaj la fianĉamiko alportis trinkaĵojn. Unu eksidis denove ĉe la tablo, kiu estis nun kovrita anstataŭ per rosmareno per kuiraĵoj kaj bakaĵoj. La honorfraŭloj sidis ĉe la florknabinoj, la fianĉo inter la malpli juna florknabino kaj la svatisto, la fianĉino inter la fianĉamiko kaj la pli juna florknabino; kiu mem al ŝi tranĉis kaj prezentis la manĝaĵon same, kiel la malpli juna florknabino al la fianĉo. La svatisto senhalte ĉirkaŭsaltadis la tablon, lasante sin nutri de la florknabinoj, eĉ tolerante iliajn insultojn, sed reciproke ili devis al li pardoni ĉiun ŝercon, eĉ se ĝi estis iom maldelikata. Fine kiam ĉiuj pladoj estis forigitaj, la svatisto alportis sur la tablon tri pladojn kiel donacon al la fianĉino de li prezentitan. En la unua estis tritiko, kiun li prezentis al ŝi dezirante, ke ĝi estu fruktoporta, en la dua estis iom da cindro miksita kun milio, kiun devis la fianĉino elpreni, por sin ekzerci en la pacienco, kaj la tria plado, tute kovrita, estis "la sekreta". La fianĉino kompreneble ne devis esti scivola, ŝi devis akcepti la pladon kaj ne rigardi en ĝin, sed kiu estus tion tolerinta? Ankaŭ Kristla'n ĝi ne lasis trankvila; kiam neniu ŝin observis, ŝi delikate forlevis anguleton de la blanka tuko, per kiu la plado estis kovrita, kaj - frrrr - pasero tie kaŝita elflugis al la plafono.

"Vidu, kara fianĉino," diris la avineto frapinte ŝin sur la ŝultro, "kia pasio estas la scivolemo. Oni preferus morti ol ne esplori, kio estas antaŭ la homo kaŝita, kaj kiam oni ekrigardas sub la vualon, oni tamen kaptas nenion."

Ĝis malfrua nokto estis la gejunularo kune, ĉar post la manĝado oni ankoraŭ dancis. La fianĉo kun la fianĉamiko akompanis la svatistinon hejmen, rememorigante ĉe la disiro, ke ili frumatene revenos.

Matene la loĝantoj de la valeto kaj de Žernov fine leviĝis. Unuj iris kune en la preĝejon, la aliaj nur al la tablo kaj al la dancado, kaj kiuj ne iris, tiuj tamen ne povis venki la scivolemon kaj ne rigardi la edziĝan feston, pri kiu oni kelke da semajnoj estis parolinta, kiel ĝi estos brua, kaj ke la fianĉino veturos en la preĝejon en la sinjora kaleŝo kun la sinjoraj ĉevaloj, ke ŝi havos multekostajn grenatojn sur la kolo, broditan blankan antaŭtukon, ĵaketon el rozkolora tafto kaj nubokoloran jupon, tio ĉio estis en Žernov jam konata eble ankoraŭ pli frue, ol la fianĉino pri tio ekpensis.

Ili sciis ĉion detale, kiuj kaj kiom da manĝaĵoj estos prezentataj ĉe la festeno, en kiu ordo ili venos sur la tablon, kiom da ĉemizoj, kiom da kusenegoj, kian ilaron la fianĉino dote ricevis, ĉion ili sciis, kvazaŭ ŝi tion estus al ili skribinta. Tian brilan edziĝfeston ne vidi, ne rigardi, kiel konvenas la florkroneto al la fianĉino, kiom da larmoj ŝi elverŝas, kiel la gastoj estas vestitaj, estus nepardonebla.

Jen estis refoje bela peco en ilia historio, kiu liveris temon de paroloj minimume por duonjaro - ĉu estus eble tion preterlasi?

Kiam la familio de Prošek kaj de la arbaristo, kiuj estis haltintaj en la Malnova Blankigejo, alvenis al la gastejo, ili devis sur la korto sin prempuŝi tra la homamaso. En la gastejo estis jam la gastoj de la fianĉino kunvenintaj; la sinjoro patro estis parade vestita, liaj botoj brilis kiel spegulo, kaj en la mano li tenis arĝentan flartabakujon. Li estis atestanto de la fianĉino. La sinjorino patrino estis per silko vestita, sur ŝia gorĝo vidiĝis blankaj perletoj, sur la kapo brilis ora kufo. La avineto havis ankaŭ sian edziĝan vestaĵon, sur la kapo la festan kufeton. La florknabinoj, la fraŭloj, la svatisto ne estis en la gastejo, ili estis foririntaj al Žernov por alkonduki la fianĉon, kaj la fianĉino ankaŭ ne estis en la ĉambro, ŝi estis kaŝita en la kamero.

Subite aŭdiĝis sur la korto kriado: "Ili jam venas, ili jam venas!" kaj de la muelejo sonis tonoj de klarneto, flutoj kaj violonoj. Oni alkondukis la fianĉon. Susurado trakuris la vicojn de la rigardantoj. "Rigardu, rigardu!" puŝis unu la alian. "Terezo de Míla estas la pli juna florknabino, Tichánková la malpli juna. Nu ja, se Tomšová estus ankoraŭ fraŭla, neniu alia estus la malpli juna florknabino."

"Tomeš estas atestanto de la fianĉo!"

"Kaj kie estas Tomšová, oni ŝin ne vidas."

"Ŝi helpas la fianĉinon ĉe la vestado. En la preĝejon ŝi ne veturos, ŝi estas en la plej alta grado...," interparolis la virinoj.

"Nu, la fianĉino povas tuj prepari baptodonacon, certe neniu alia estos baptopatrino, ili estas nedisigeblaj."

"Kompreneble."

"Vidu, vidu, la vilaĝestro ankaŭ venas; stranga afero, ke lin la familio de Míla invitis, certe nur li estis kulpa, ke Jakobo estis rekrutigita," oni parolis mirante.

"Nu, la vilaĝestro ne estas tiel malbona homo; Lucka lin instigis, la sinjoro administranto alsalis, ne miru! Bone agis Jakobo, tio estas por li la plej bona puno, ke li ne venĝas sin, kaj precipe por Lucka, tiu krevos de kolero."

"Ŝi havas ja amindumanton," aŭdiĝis alia voĉo.

"Kiel ĝi estas ebla, mi ankoraŭ ne aŭdis pri tio?" diris iu alia. "Antaŭhieraŭ estis Jozefo Nyvlt en la domo de la vilaĝestro." "Tiu ŝin amindumas jam longe."

"Certe, sed ŝi pli frue lian amon ne respondis, kiam ŝi opiniis, ke ŝi ricevos Jakobon."

"Sed vidu la fianĉon, kia li estas bravulo, estas agrable rigardi lin."

"Belan tukon donis al li la fianĉino, vere, ĝi certe kostis proksimume dek florenojn," opiniis la virinoj.

Tiaj kaj similaj voĉoj aŭdiĝis sur la korto, kiam la fianĉo estis alvenanta al la sojlo, kie lin salute akceptis la mastro kun plena glaso. Kiam la fianĉo elserĉis sian fianĉinon en la kamero, kie ŝi devis plori, ili alpaŝis antaŭ la gepatrojn, la svatisto deklamis anstataŭ ili longan paroladon, kiel dankon por la eduko kaj peton pri la beno. Ĉiuj ploris. Kiam la gefianĉoj ricevis la benon, prenis la fianĉamiko la fianĉinon je unu brako, la pli junan florknabinon je la alia, la fianĉo prenis la malpli junan florknabinon, la atestantoj aliĝis al la svatistino, la florknabinoj al siaj kunuloj, kaj tiel parvice, escepte la svatiston, kiu paŝis frunte de ĉiuj sola, ili eliris el la domo al veturiloj kaj kaleŝoj ilin atendantaj. La florknabinoj svingis la tukojn kaj kantis, la junuloj ilin kante akompanis, nur la fianĉino ploris mallaŭte, de tempo al tempo rerigardante malantaŭen, kie en la dua veturilo veturis la fianĉo kun la atestantoj kaj la svatistino. La rigardantaro disiris, kaj la ĉambro restis por mallonga tempo malplena, nur la maljuna patrino sidis apud la fenestro kaj rigardis la forveturantajn preĝante por la infano, kiu jam tiom da jaroj ŝin anstataŭadis kaj toleradis kun sankta pacienco ŝiajn kapricojn, aljuĝante ilin sole al ŝia nevenkebla, longe daŭranta malsano. Sed baldaŭ oni komencis la tablojn kunpuŝadi kaj kovradi, kien ajn oni ekrigardis, tie staris kuiristino aŭ almenaŭ kuirhelpantino. Sed la ĉefa persono, al kiu estis ĉio konfidita, estis la juna Tomšová. Ŝi volonte surprenis la zorgon anstataŭi la mastrinon, same kiel la sinjorino muelistino ĉe la plektado de florkronetoj. Kiam la edziĝfestanoj revenis el la preĝejo, salutis ilin la mastro denove sur la sojlo kun plena glaso. La fianĉino sin vestis per alia vestaĵo kaj oni eksidis ĉe la tablo. Frunte de ĉiuj sidis la fianĉo apud la fianĉino; la fianĉamiko zorgis pri la florknabinoj, kiuj por li konservadis sur siaj teleroj la gastodonacon, antaŭmetante al li krom tio la plej belajn pecojn. La svatisto riproĉis lin, ke li fartas "kiel dio en la paradizo". La avineto estis ankaŭ gaja kaj ofte per sprita vorto rebatis la svatiston, kiu ĉien alŝovadis la orelojn, ĉien sin enmiksadis kaj ĉien puŝadis sian grandan maldelikatan staturon. Hejme la avineto ne estus permesinta, ke oni teren ĵetu unu pizeron, sed kiam la gastoj komencis ĵetadi unu sur la alian tritikon kaj pizon, ŝi mem prenis plenmaneton kaj ĵetis ĝin kontraŭ la gefianĉoj dirante: "Same ilin Dio surŝutu per sia beno." - Cetere tiu pizo kaj tritiko ne estis per piedoj dispremitaj: la avineto bone vidis, kiel malsovaĝaj kolomboj sub la tablo bekprenante ĝin formanĝas.

La festeno estis finita; multaj kapoj balanciĝadis de unu flanko al la alia, ĉiu havis antaŭ si grandan gastodonacon ordamasigitan, kaj kiu ne estis ĝin por si farinta, al tiu ĝin aranĝis Tomšová; estus hontinde reveni hejmen sen la gastodonaco. Estis ja da ĉio abunde, kiu preteriris la gastejon, tiu ricevis manĝaĵon kaj trinkaĵon, ĉiuj infanoj, kiuj ĉe la pordo kaj ĉe la fenestroj enrigardadis, forportis al si hejmen plenajn antaŭtuketojn da bakaĵo. Post la manĝado estis donataj al la fianĉino donacoj "por lulilo", kaj la fianĉino eĉ ektimis, kiam sur ŝiajn genuojn falis eĉ kructaleroj. Kaj al la fraŭloj, kiam ili alportis akvon en pladoj kaj prezentis blankajn viŝtukojn al la junulinoj, por ke ili lavu siajn manojn, ĉiu el la florknabinoj ĵetis en la akvon moneron. Neniu kompreneble volis esti hontigita, tial brilis en la akvo sole arĝento; tiun la junuloj kun la florknabinoj la sekvantan tagon elspezis dancante kaj trinkante.

Poste la fianĉino refoje ŝanĝis sian vestaĵon, kaj same faris la florknabinoj, ĉar nun estis komenciĝonta la dancado. La avineto uzis tiun momenton kaj forkondukis hejmen la infanojn, kiuj festenis en la ĉambreto de Kristla; ŝi mem devis reveni al la festanoj, ĉar pli poste en la nokto komenciĝis "la surmetado de la kufo" kaj oni ŝin ĉe tio bezonis. Ŝi kunprenis la kufon, kiun ŝi estis kun Terezka por la fianĉino aĉetinta; tio estis ŝia devo kiel de la svatistino. Kiam estis jam ĉiuj sufiĉe dancintaj, kaj la fianĉino preskaŭ ne povis ekspiri, ĉar kun ŝi devis ĉiu danci, eĉ se ĝi estus unu sola turniĝo, kapsignis la avineto al la virinoj, ke la noktomezo jam forpasis, kaj ke la fianĉino nun apartenas al virinoj. Ili komencis iom interdisputi kaj iom interbataleti pri ŝi, la fianĉo kaj la fianĉamiko kontraŭstaris, ke ili senigu la fianĉinon je la bela florkrono; sed vane, la virinoj venkis kaj forkondukis ŝin en la ĉambreton. La junulinoj post la pordo kantis per malgaja voĉo, ke ŝi ne permesu de si forpreni la verdan kroneton; se ŝi unu foje ĝin perdos, ke ŝi neniam ĝin retrovos.

Sed ĉio estis vana. Jam sidis la fianĉino sur benketo; jam disligis Tomšová ŝian harplektaĵon, jam kuŝis la florkrono kaj la verda kroneto sur la tablo, kaj la avineto preparis la borderitan kufon. La fianĉino ploris, sed vane. La virinoj kantis, ĝojvokis, sole la avineto restis serioza, kaj de tempo al tempo transflugis ŝian mildan vizaĝon feliĉa rideto, ŝiaj okuloj malsekiĝis, ŝi rememoriĝis pri la filino Johanka, kiu eble ankaŭ festis sian edziĝon.

La fianĉino havis kufon sur la kapo, ĝi konvenis al ŝi bonege, la sinjorino muelistino asertis, ke ŝi aspektas en ĝi kiel "pomo de Míše ".

"Kaj nun ni iros al la fianĉo; kiu el vi incitetos lin?" demandis la avineto.

"La plej maljuna, decidis la sinjorino patrino.

"Atendu, mi alkondukos al li unu," tuj aŭdiĝis Tomšová, ŝi elkuris kaj alkondukis al li maljunan ŝpinistinon, kiu lavis en la kuirejo. Ili metis blankan tukon sur ŝian kapon, la svatistino prenis ŝin je la brako kaj kondukis al la fianĉo, "por ke li aĉetu ŝin". La fianĉo tiel longe ŝin ekzamenis ĉirkaŭirante, ĝis li sukcesis levi la tukon; li vidis maljunan sulkoplenan vizaĝon, tute cindrokovritan. Oni ridis pri tio, la fianĉo ne volis koni tian fianĉinon; la svatistino kun ŝi malaperis tra la pordo. Ŝi alkondukis al li alian. Tiu jam ŝajnis al la fianĉo kaj al la svatisto pli belaspekta, ili jam volis ŝin aĉeti, sed subite la svatisto diris decide: "Eh, kiu aĉetos leporon en sako?" li levis de ŝi la tukon, kaj al ili montriĝis dika vizaĝo de la muelistino, kies nigraj okuletoj ridis mokŝerce la svatiston.

"Aĉetu ŝin, aĉetu, mi vendos ŝin malkare," mokridis la sinjoro patro kaj turnis la flartabakujon en la fingroj, sed malrapide, aŭ ĉar ĝi estis peza, aŭ ĉar liaj fingroj estis neflekseblaj.

"Silentu nur, sinjoro patro," ridis la dika sinjorino patrino, "hodiaŭ vi vendus, sed morgaŭ vi volonte reaĉetus. Kiu mallaŭdas, tiu ŝatas."

Elektu el trio, helpos vin dio! La tria estis la gracia, alta staturo de la fianĉino. La svatisto por ŝi proponis malnovan heleron, sed la fianĉo tuj ŝutis arĝenton kaj ricevis ŝin. La virinoj rapide eniris la ĉambron, stariĝis en rondo, prenis la fianĉon en sian mezon kaj ekkantis gaje pri la feliĉa fino de la festo esprimante kontentiĝon, ke la fianĉino estas jam vestita per la kufo kaj ke la kukoj estas formanĝitaj... La fianĉino apartenis al la virinoj. La monon, de la fianĉo por ŝi pagitan, la virinoj elspezis festenante la sekvantan tagon antaŭtagmeze, kiam ili kunvenis "por ordigi la liton", ĉe kio kompreneble estis denove multe da kantado kaj ŝercado. La svatisto diris, ke "laŭorda edziĝfesto devas daŭri ok tagojn", kaj efektive ĉiu brua edziĝfesto pli frue ne finiĝadis. La plektado de kronetoj antaŭ la edziĝa festo, la edziĝa festo mem, la litordigado, amika tagmanĝo ĉe la fianĉino, la alia ĉe la fianĉo, la trinkperdado de la florkroneto: unu kutimo sekvis la alian, kaj tiel forpasis baldaŭ la tuta semajno, antaŭ ol la junaj geedzoj povis libere ekspiri kaj diri: "Nun ni estas solaj."

Post kelke da semajnoj post la edziniĝo de Kristla, ricevis sinjorino Prošková leteron el Italujo de la ĉambristino, kiu skribis al ŝi, ke la komteso Hortensio festos sian edziniĝon kun la juna pentristo, sia estinta instruisto, ke ŝi estas feliĉega, ke ŝi denove floras kiel rozo, kaj ke la sinjorino princino estas per tio tre ĝojigita.

La avineto aŭdante tiun ĝojigan sciigon, balancis kontente la kapon kaj diris: "Estu Dio laŭdata, ĉio bone ordiĝis!"

---

Ne estas celo de ĉi tiu verketo priskribi la vivadon de la gejunularo, kiu vivis ĉirkaŭ la avineto, nek mi volas enuigi la leganton kondukante lin de la arbaristejo al la muelejo kaj denove returnen tra la malgranda valeto, en kiu regis ĉiam la sama vivado. La junaj kreskis kaj fariĝis plenkreskaj; unuj restis hejme, edziniĝis, edziĝis, kaj la pli maljunaj cedis al ili la lokojn, kiel de kverko forfalas malnova folio, kiam elkreskas la nova. La aliaj forlasis la trankvilan valeton, serĉante sian feliĉon aliloke, kiel semoj de la vento forblovitaj, de la akvo malproksimen forportitaj, por ke ili sur aliaj kampoj kaj bordoj ekĝermu.

La avineto ne forlasis la malgrandan valeton, kie ŝi trovis la duan hejmon. Trankvilanime ŝi rigardis, kiel ĉio ĉirkaŭ ŝi kreskas kaj floras, ŝi ĝojis kun la feliĉaj, konsolis la malĝojigitajn, helpis, kie estis eble; kaj kiam la genepoj unu post la alia ŝin forlasadis, forflugante kiel hirundoj el sub la tegmento, ŝi rigardsekvis ilin per larmoplenaj okuloj, konsolante sin: "Eble donos Dio, ke ni revidiĝos." Kaj ili revidiĝis. Ĉiujare ili revenadis hejmen, kaj tiam brilis la okuloj de la maljuna avineto, kiam la junuloj antaŭ ŝi disvolvis la bildojn de la mondo, kapokline ŝi aprobadis iliajn planojn per la fajra spirito desegnatajn, pardonadis pekojn de la juneco, kiujn ili antaŭ ŝi ne kaŝis, kaj la junuloj ŝatante la vortojn kaj morojn de la avineto volonte aŭskultis ŝiajn spertajn konsilojn, kvankam ili ne ĉiam ilin sekvis. La maturaj junulinoj konfidadis al la avineto siajn sekretojn, siajn sekretajn sonĝojn kaj sopirojn, sciante, ke ili trovos indulgon kaj ardan vorton, Tiel ankaŭ Manĉinka de la muelisto serĉis ĉe la avineto rifuĝon, kiam al ŝi la sinjoro patro malpermesis ami malriĉan, sed belan muelhelpanton. La avineto scipovis surmeti al la sinjoro patro "la kapon sur la ĝustan hakiltenilon", kiel li mem diris, kaj kiam post jaroj lia filino estis feliĉa kaj la mastrumaĵo kreskis sub gvidado de la diligenta bofilo, kiu la sinjoron patron estimis kaj amis, li ĉiam diradis: "La avineto estis prava, la malriĉulon Dio akompanas kun trezorujeto!" Kaj infanojn de junaj virinoj la avineto amis, kvazaŭ ili estus ŝiaj nepoj; tial ili ne nomis ŝin alie ol avineto. Ankaŭ la sinjorino princino, kiam ŝi revenis post du jaroj post la edziniĝo de Kristla en la bienegon, ŝi tuj venigis al si la avineton kaj montris al ŝi plorante belan knabeton, memoraĵon pri la komteso, kiu post unu jaro de sia edzineco mortis, postlasinte al sia malĝojigita edzo kaj al la princino tiun infanon. La avineto braklulante ĝin surverŝis la silkan kovrilon per larmoj; antaŭ ŝia animo ekstaris la juneta, bona, bela patrino de la infano, kaj ŝi diris per sia milda voĉo: "Ni ne ploru, ni ne malenviu al ŝi la ĉielon, la mondo ne estis por ŝi, tial ŝin Dio de ĝi forprenis. Tiun amas Dio plej multe, kiun li al si venigas el lia plej granda feliĉo! Kaj la moŝta sinjorino ne orfiĝis."

La homoj eĉ ne vidis, kiel la avineto maljuniĝas kaj kadukiĝas, nur ŝi mem tion sentis. Ofte ŝi diris al Adélka, kiu fariĝis bela junulino, montrante la maljunan pomarbon, ĉiujare pli multe sekiĝantan kaj pli malabunde verdiĝantan: "Ni egalas unu la alian, verŝajne ni ankaŭ kune iros dormi." Kaj unu jaron ĉiuj arboj verdiĝis, nur la maljuna pomarbo malgaje staris senfolia. Oni devis ĝin elfosi kaj forbruligi. La avineto la saman printempon tre tusis, ŝi ne povis plu ĝisiri la urbeton "en la preĝejeton de Dio", kiel ŝi diradis. Ŝiaj manoj pli kaj pli sekiĝadis, la kapo estis kiel neĝo; la voĉo pli kaj pli malforta.

Unu tagon dissendis sinjorino Terezka ĉiuflanken leterojn, por ke la infanoj kunvenu. La avineto ekkuŝis, ŝi ne povis plu teni la spindelon. El la arbaristejo, el la muelejo, el la gastejo kaj el Žernov oni kelkfoje dum la tago alvenis demandi, kiel fartas la avineto; ŝi ne fartis pli bone. Adélka kun ŝi preĝis; ŝi devis al ŝi rakonti ĉiumatene, ĉiuvespere, kiel estas en la fruktarbejo, en la ĝardeno, kion faras la kortbirdaro, kion la makulkolora bovino, ŝi devis al la avineto kalkuli, post kiom da tagoj ankoraŭ estus venonta sinjoro Beyer. "Eble kun li venos Jan" ŝi diradis ĉe tio. La memoro ŝin forlasadis. Ofte ŝi vokis Barunka'n anstataŭ Adélka, kaj kiam Adélka al ŝi rememorigis, ke Barunka ne estas hejme, ŝi rekonsciiĝis, ekĝeminte: "Vere, ŝi ne ĉeestas, tiun mi ne vidos plu. Ĉu ŝi estas feliĉa?" Kaj la avineto ankoraŭ ĝisvivis ilian alvenon.

Alveturis sinjoro Prošek kaj kun li studento Vilím kaj filino Johanka; alvenis la filo Kašpar, kaj el la montaro Krkonoše alkondukis la maljuna sinjoro Beyer la fortstaturan junulon Jan. Ankaŭ Orlík alvenis el arbarista lernejo, kien lin sendis la sinjorino princino, ekkoninte lian eminentan talenton por la arbarista profesio. La avineto kalkulis ankaŭ lin al siaj genepoj, ekkoninte la kreskantan amon inter li kaj Adélka kaj lian noblan karakteron.

Ĉiuj kunvenis ĉirkaŭ lito de la avineto, sed la plej unua el ĉiuj estis Barunka, kiu alvenis kune kun la najtingalo; li eksidis en sia nesteto ĉe fenestro de la avineto. Barunka ekloĝis en la ĉambro de la avineto, kie staradis iam ŝia lito, kie ili kune aŭskultadis la dolĉajn kantojn de la proksima kantisteto, kie la avineto matene kaj vespere ŝin benadis. Ili denove estis kune, la samaj tonoj sonis al ili, ĝi estis la samaj steletoj, kiujn ili kune rigardadis, la samaj manoj kuŝis sur la kapo de Barunka, ĝi estis la sama kapo - sed aliaj pensoj en ĝi naskiĝis kaj pro aliaj sentoj elfontis la larmoj, kiujn vidis la avineto nun flui sur la vangoj de sia amata nepino, ol iam, kiam ŝi milde ridetante forviŝadis larmojn de la rozkolora vizaĝo, kiam la knabino dormadis ankoraŭ en malgranda liteto. Tiuj larmoj sole roskovris, sed ne malklarigis la okulojn.

La avineto sentis bone, ke ŝia vivo estingiĝas; tial ŝi kiel bona, prudenta mastrino ordigis siajn aferojn. Plej unue ŝi repaciĝis kun Dio kaj homoj, poste ŝi dividis malgrandan havaĵon. Ĉiu ricevis memoraĵon. Por ĉiu, kiu ŝin vizitis, ŝi havis afablan vorton, ĉiun de ŝi forirantan akompanis ŝiaj okuloj, kaj kiam eĉ la sinjorino princino kun la filo de Hortensio ŝin vizitinte estis forirantaj, ŝi longe ilin rigardsekvis; ŝi sciis, ke ŝi kun ili ne renkontiĝos plu sur la tero. Eĉ tiujn mutajn vizaĝojn, la katojn kaj la hundojn ŝi alvokis, ilin karesis kaj lasis al si de Sultano leki la manon. "Rigardu ilin," ŝi diris al Adélka kaj al la servistinoj: "ĉiu besto, se la homo ĝin amas, estas dankema." Kaj Voršan ŝi al si venigis kaj ordonis al ŝi: "Kiam mi estos mortinta, - mi scias, ke tio baldaŭ okazos, mi sonĝis hodiaŭ nokte, ke Georgo alvenis por mi - do kiam mi estos mortinta, ne forgesu diri tion al la abeletoj, por ke ili ne formortu al vi. La ceteraj eble forgesus." La avineto sciis, ke Vorša tion faros, ĉar ŝi kredis, kion ne kredis la aliaj, kaj tial ili facile povus forgesi fari tion ĝustatempe, eĉ se ili volus plenumi la deziron de la avineto.

Estis antaŭvespero de la sekvanta tago post la alveno de la infanoj, kiam la avineto estis en kvieta agonio. Barunka antaŭrecitis al ŝi la preĝon de la mortantoj; la avineto preĝis kun ŝi, ĝis subite la buŝo ĉesis moviĝi, la okuloj restis fiksitaj al la krucifikso pendanta super la lito, la spirado ekhaltis. - La flameto de ŝia vivo estingiĝis, kiel estingiĝas la malrapide finbruletanta lampeto, en kiu la tuta brulmaterialo estas konsumita.

Barunka premfermis al ŝi la okulojn, la juna edzino de Míla malfermis la fenestron, "por ke la animo povu libere forflugi". Vorŝa ne restis longe inter la plorantoj, sed ŝi rapidis al la abelujo, kiun la sinjoro patro estis al la avineto antaŭ kelke da jaroj stariginta, kaj ekfrapinte ĝin, vokis trifoje: "Abeletoj, abeletoj, la avineto al vi mortis!" Nur poste ŝi eksidis sur la benketo sub la siringo kaj ĝemekploris. La sinjoro arbaristo iris al Žernov, por mendi la funebran sonorigadon; li mem sin proponis por tiu servo. Li sentis korpremon en la domo, li devis eliri, por ke li povu satplori. "Dolore mi sentis la morton de Viktorka, kiel mi forgesos pri la avineto," li diris al si vojire. Kiam eksonis la funebra sonorilo, diskonigante al ĉiuj homoj: "ke la avineto ne vivas plu", ekploris la tuta valeto. -

La trian tagon matene, kiam estis preterpasanta la kastelon la enteriga procesio, kiu konsistis el granda multo da homoj, ĉar ĉiu, kiu konis la avineton, volis ŝin akompani al la tombo, tiam blanka mano disŝovis la pezajn kurtenojn ĉe la fenestro, kaj inter ili aperis la sinjorino princino. Kiel longe la procesio estis videbla, tiel longe ŝiaj malgajaj okuloj ĝin akompanis, ĝis fine lasinte la kurtenon kaj profunde forspirinte ŝi ekflustris:

"Feliĉa virino!" —