Moby-Dick/Ĉapitro 83

El Vikifontaro
Jump to navigation Jump to search
Ĉapitro 82 - La Honoro kaj Gloro de Balenado Indekso : Moby-Dick
de Herman Melville
Tradukita de Ros' Haruo
Ĉapitro 84 - Lancĵetado


Ĉapitro 83 - Jona Historie Rigardate[redakti]

stato Esperante Originale
ne provlegita AL la historia rakonto pri Jona kaj la baleno estis aludo en la antaŭa ĉapitro. Nu, kelkaj Nantuketanoj emas malfidi tiun ĉi historian rakonton pri Jona kaj la baleno. Sed troviĝis ankaŭ iuj malfidemaj grekoj kaj romanoj, kiuj, elstarante kontraŭ la ortodoksaj paganoj de siaj tempoj, egale dubis la historion pri Herkulo kaj la baleno, kaj Ariono kaj la delfeno, kaj tamen ilia dubado pri tiuj tradicioj ne faris tiujn tradiciojn iomete ajn malpli faktaj, malgraŭ ĉio. REFERENCE was made to the historical story of Jonah and the whale in the preceding chapter. Now some Nantucketers rather distrust this historical story of Jonah and the whale. But then there were some sceptical Greeks and Romans, who, standing out from the orthodox pagans of their times, equally doubted the story of Hercules and the whale, and Arion and the dolphin, and yet their doubting those traditions did not make those traditions one whit the less facts, for all that.
ne provlegita LA ĉefa kialo de unu maljuna balenisto el Sag-Haveno, por pridubi la hebrean rakonton estis jena: –Li havis unu el tiuj kuriozaj malnovmodaj Biblioj, kiujn oni ilustris per strangaj, nesciencaj gravuraĵoj, el kiuj unu montris la balenon de Jona kun du ŝpruciloj en ĝia kapo – propraĵo vere nur apartenanta al iu specio de la Levjatano (la Prava Baleno kaj varioj de tiu ordo), pri kiu la fiŝistoj havas tiun ĉi diraĵon: 'Groŝa bulko strangolus lin' – ĝia gorĝo estas tiel malgrandega. Sed, al tio ĉi, Episkopo Jebb anticipe pretas respondi. Ne necesas, la Episkopo sugestas, ke ni supozu, ke Jona estis sepultita en la balena ventro, sed ke li portempe loĝis en iu parto de la buŝo. Kaj tio ŝajnas sufiĉe senchava sugesto ĉe la bona Episkopo. Ĉar vere, la buŝo de la Ĝusta Baleno sufiĉe ampleksus por paro da vistotabloj, kaj komforte sidigus ĉiujn ludantojn. Eblas, krome, ke Jona eventuale nestigis sin en kava dento; sed, je dua penso, la Ĝusta Baleno malhavas dentojn. ONE old Sag-Harbor whaleman's chief reason for questioning the Hebrew story was this: –He had one of those quaint old-fashioned Bibles, embellished with curious, unscientific plates; one of which represented Jonah's whale with two spouts in his head – a peculiarity only true with respect to a species of the Leviathan (the Right Whale, and the varieties of that order), concerning which the fishermen have this saying, 'A penny roll would choke him;' his swallow is so very small. But, to this, Bishop Jebb's anticipative answer is ready. It is not necessary, hints the Bishop, that we consider Jonah as tombed in the whale's belly, but as temporarily lodged in some part of his mouth. And this seems reasonable enough in the good Bishop. For truly, the Right Whales's mouth would accommodate a couple of whist-tables, and comfortably seat all the players. Possibly, too, Jonah might have ensconced himself in a hollow tooth; but, on second thoughts, the Right Whale is toothless.
ne provlegita ALIA pravigo, kiun Sag-Haveno (oni konis lin per tiu nomo) donis por sia manko de fido en tiu ĉi afero pri la profeto, estis io obskure aludanta al lia enkarcerigita korpo kaj la stomakaj sukoj de la baleno. Sed ankaŭ ĉi tiu obĵeto falas al la tero, ĉar germana ekzegezisto supozas, ke Jona devis rifuĝi en la flosanta korpo de mortinta baleno — ĝuste kiel la francaj soldatoj en la rusa kampanjo faris el siaj mortintaj ĉevaloj tendojn, kaj rampis en ilin. Krome, estas divenite de aliaj eŭropaj komentistoj, ke kiam Jona estis ĵetita el la Jafa ŝipo, li tuj sukcesis eskapi en alian proksiman ŝipon, en iun ŝipon kun baleno kiel antaŭfiguro; kaj, mi aldonus, eble nomatan 'La Baleno' tiel, kiel hodiaŭ kelkaj ŝipoj baptiĝas la 'Ŝarko', la 'Mevo', la 'Aglo'. Kaj ne mankis doktaj ekzegezistoj, kiuj opiniumis, ke la baleno menciita en la libro de Jona signifis nur vivkonservilo — blovŝveligita sako da vento — al kio la endanĝerigita profeto naĝis, kaj tiel saviĝis el akva sortaĉo. Kompatinda Sag-Haveno ŝajnas do venkata ĉiuflanke. Sed li havis ankoraŭ alian kialon por sia manko de fido. ĝi estis, se mi ĝuste memoras, la jena: Jonan englutis la baleno en Mediteraneo, kaj post tri tagoj li elvomiĝis ie malpli ol tritagan vojaĝon for de Nineve, kiu estas urbo ĉe Tigriso, situanta multe pli ol tritagan vojaĝdistancon for de la plej proksima punkto de la Mediteranea bordo. Kiel eblas tio? ANOTHER reason which Sag-Harbor (he went by that name) urged for his want of faith in this matter of the prophet, was something obscurely in reference to his incarcerated body and the whale's gastric juices. But this objection likewise falls to the ground, because a German exegetist supposes that Jonah must have taken refuge in the floating body of a dead whale — even as the French soldiers in the Russian campaign turned their dead horses into tents, and crawled into them. Besides, it has been divined by other continental commentators, that when Jonah was thrown overboard from the Joppa ship, he straightway effected his escape to another vessel near by, some vessel with a whale for a figure-head; and, I would add, possibly called 'The Whale,' as some craft are nowadays christened the 'Shark,' the Gull,' the 'Eagle.' Nor have there been wanting learned exegetists who have opined that the whale mentioned in the book of Jonah merely meant a life-preserver — an inflated bag of wind — which the endangered prophet swam to, and so was saved from a watery doom. Poor Sag-Harbor, therefore, seems worsted all round. But he had still another reason for his want of faith. It was this, if I remember right: Jonah was swallowed by the whale in the Mediterranean Sea, and after three days he was vomited up somewhere within three days' journey of Nineveh, a city on the Tigris, very much more than three days' journey across from the nearest point of the Mediterranean cost. How is that?
ne provlegita SED ĉu ne estis alia rimedo, per kiu la baleno povus alterigi la profeton tiel mallongan distancon for de Nineve? Jes. Ĝi povus ĉirkaŭporti lin preter la Kabon Bonesperan. Sed preterlasante paroli pri la trapaso tra la tuta longo de Mediteraneo, kaj pri kroma pasado tra la Golfo Persa kaj la Maro Ruĝa, tia supozigo necesigus la kompletan ĉirkaŭnavigadon de Afriko en tri tagoj, se ne paroli pri tio, ke la akvoj de Tigriso, proksime al la loko de Nineve, estas tro malprofundaj por ke iu ajn baleno tien naĝu. Krome, tiu ĉi nocio, ke Jona sukcese pasis preter la Kabon Bonesperan je tiel frua tago ŝtelus la honoron de la malkovro de tiu granda promontoro for de Bartolomeo Diaz, kiu laŭdire ĝin eltrovis, kaj tiel farus la modernan historion mensoganto. BUT was there no other way for the whale to land the prophet within that short distance of Nineveh? Yes. He might have carried him round by the way of the Cape of Good Hope. But not to speak of the passage through the whole length of the Mediterranean, and another passage up the Persian Gulf and Red Sea, such a supposition would involve the complete circumnavigation of all Africa in three days, not to speak of the Tigris waters, near the site of Nineveh, being too shallow for any whale to swim in. Besides, this idea of Jonah's weathering the Cape of Good Hope at so early a day would wrest the honor of the discovery of that great headland from Bartholomew Diaz, its reputed discoverer, and so make modern history a liar.
ne provlegita SED ĉiuj ĉi tiuj malsaĝaj argumentoj de olda Sag-Haveno nur evidentigis lian stultan fieron pri la rezono — afero tiom pli kondamninda en li pro tio, ke li malmulte lernis krom tio, kion li ricevis de la suno kaj la maro. Mi diras, tio nur montras lian malsaĝan, malpian fieron, kaj lian abomenindan, diablan ribelemon kontraŭ la respektinda klerikaro. Ĉar portugala katolika pastro ja proponis ĝuste tiun ideon mem, ke Jona iris al Nineve ĉirkaŭ la Kabon Bonesperan, kiel rimarkindan pliglorigon de la ĝenerala miraklo. Kaj tio ĝi ja estis. Krome, ĝis la hodiaŭa tago, la ege kleraj turkoj pie kredas al la historia rakonto pri Jona. Kaj antaŭ ĉirkaŭ tri jarcentoj, angla vojaĝanto en la Vojaĝoj de antikva Harris parolas pri turka moskeo konstruita al la honoro de Jona, kaj en tiu moskeo estis mirakla lampo, kiu bruladis sen ia ajn oleo. BUT all these foolish arguments of old Sag-Harbor only evinced his foolish pride of reason — a thing still more reprehensible in him, seeing that he had but little learning except what he had picked up from the sun and the sea. I say it only shows his foolish, impious pride, and abominable, devilish rebellion against the reverend clergy. For by a Portuguese Catholic priest, this very idea of Jonah's going to Nineveh via the Cape of Good Hope was advanced as a signal magnification of the general miracle. And so it was. Besides, to this day, the highly enlightened Turks devoutly believe in the historical story of Jonah. And some three centuries ago, an English traveller in old Harris's Voyages, speaks of a Turkish Mosque built in honor of Jonah, in which mosque was a miraculous lamp that burnt without any oil.