Paĝo:Bricard - Matematika Terminaro, 1905.pdf/12

(E.) La fracio ${\frac {14}{21}}$ povas esti plejsimpligata en la fracion neredukeblan ${\frac {2}{3}}$. La du fracioj estas egalvaloraj.

Neracionaloj. — Nombro neracionala (aŭ neracionalo) estas difinebla per tranĉo farata en racionaloj (Dedekind). Ĝi povas esti, ĉu algebra, ĉu transcendenta.

Grando, Mezuro. — Per nombro, ĉu racionala, ĉu ne, oni mezuras grandon, post kiam, el grandoj samaspecaj, oni elektis unuon.

Du grandoj $a$, $b$, havas raporton^[1] ${\frac {a}{b}}$, kies termoj ricevas samajn nomojn, kiel tiuj de fracioj. Egaligo de du raportoj faras proporcion. Du variantaj grandoj povas esti proporciaj aŭ inverse proporciaj.

(E.) Se ${\frac {a}{b}}={\frac {c}{d}}$, $a$, $d$ estas ekstremaĵoj; $b$, $c$, mezaĵoj.

Se ${\frac {a}{b}}={\frac {b}{c}}$, $b$ estas geometria mezo de $a$, $c$; ($d={\frac {a+c}{2}}$ estas aritmetika mezo).

Nombrado. — Oni skribas nombron en nombradsistemo $n$-uma. En nombradsistemo dekuma, oni legas nombrojn, partiginte ilin po sesciferaroj; $10^{6}$ estas miliono; $10^{12}$, biliono; $10^{18}$, triliono; k. t. p. ^[2]. Ekz., la nombro

$18~239~427~829~001~312~475$

1. La vorto raporto jam posedas alian sencon en la komuna lingvo; mi tamen ne pensas ke konfuzo estas timinda.
2. Laŭ kelkaj nacioj, $10^{9}=$biliono; $10^{12}$triliono, k. t. p. La sistemo enteksta estas pli internacia kaj pli oportuna.