bonan sorton, kaj menhiro[1] kies altan supron oni devas tuŝi dum la nokto de sankta Johano, por fariĝi ne atakebla de la malbonsorto !
La Bretonoj estas ĝenerale malmulte kulturitaj laŭ la kutima senco de la vorto, sed dank’ al la speciala vivo de la plimulto el la enloĝantoj, kiuj vojaĝas multe kiel maristoj ĉiuspecaj, oni ne povas diri, ke mankas al ili la kulturo ! Oni precipe kulturas la imagemon, kiu de naskiĝo estas jam tre forta. Tio multe dependas de la apudesto de la mistera maro, kaj ambaŭ de la konformo de la lando. Ĝi estas tre ondiĝanta. Ne ekzistas altaj montoj sed ĉie ekzistas restaĵoj de malnovaj fortikaj kasteloj, ĉirkaŭitaj de fosaĵoj nomitaj “douves,” kies tero estas elĵetita ĉirkaŭen kaj formas naturan remparon; altâjoj nomataj “tertre,” kiuj kovras eble restaĵojn de plej altaj potencoj de niaj prauloj, kutime apud lago kies akvoj turnigas la radojn de muelilo. Kelkaj el tiuj montetoj estas kelcent metrojn altaj, kaj nune kovritaj per stipoj kaj ilekso, tiel ke estas vera sporto atingi ilian supron. De tie oni tamen malkovras tiajn horizontojn, ke oni venkas ĉiujn malfacilaĵojn por ilin atingi.
Kio pruvas, ke en nia kara landeto la popolo ne estas malpli kulturita ol en iu alia regiono de Franclando, estas ke Bretonlando donis tiom da scienculoj aŭ artistoj ĉiuspecaj kiel alia regiono ! Sed estas rimarkinde, ke ili estas preskaŭ ĉiam mistikuloj, kiuj sin ĵetis en la batalon por siaj ideoj nekalkulante pri la ebleco de malbona rezulto por ili; exemple, Lamennais, kiu estas preskaŭ la John Knox de la Skotoj, kaj Renan, kiu perdis ĉion ĉar li serĉis la veron !
Ni povas citi ankaŭ (Chateaubriand, kies priskribo de la lando estas modelo senkompara pri lia amo al naskiĝejo: “ Kiom mi dolĉe memoras, pri la lando de infaneco ! Fratino, kiom belaj ili estis tiuj tagoj! Ho lando mia estu ĉiam amo mia!” Li priskribis la florantajn velurstipojn, “ kiuj similas al kvazaŭ multnombraj papilietoj oraj, kiuj ripozus sur. arĝentvelura fono! La nesto, kiu balanciĝas sur branĉo super la lageto, kaj en kiu, klinante sin, oni vidus kvin multekostajn ŝtonojn, turkisojn!”
Ni trovas ankaŭ Maupertuis, Le Dantec, Le Sage, Luminais, Victor Massé, Le Flô, kaj kiel nacia heroo, Duguesclin, kiu kaptita fiksis sian liberigpagon : “ Ne malpli ol 100,000 funtojn, ĉar ne ekzistas en la lando iu virino scianta ŝpini, kiu rifuzos ŝpini por pagi tiun sumon,” kiu liberigus la liberiginton, la heroon.
Vicior-Hugo mem diris pri si: ke li naskiĝis el sango Bretona kaj Lorena samtempe !
Estus tro longe priskribi ĉi tie la spiriton kaj meriton de la Bretonoj, kiuj estas kutime konsiderataj kiel tipo de “ stulteco,” ĉar ili estas pli observemaj ol parolemaj, kaj estas tre kredemaj. Tio simple pruvas, ke ili estas ĝenerale fidindaj, ĉar kiam oni facile kredas la aliajn, oni agas tiel pro tio, ke oni ne pensas pri trompo.
Plej interesa karakterizo de la popola vivo estas la vesperaj kunvenoj por kune labori. En la vilaĝoj vintre, la vesperoj estas tre longaj. Oni devas utiligi ilin por la plej bona rezulto por ĉiuj. Oni do kunvenas, ĉar laborante kune oni havas multe pli da profito ĉiuspeca. Unuj ŝpinas, ĉu per la radŝpinilo, ĉu per la fuzo (manŝpinilo); aliaj trikas, la viroj faras korbojn. Estas do necese, ke ĉiu vidu sufice hele por sia laboro.
Oni elektas lokon, kiu eble amuzigos la leganton. Ĝi estas la ĉevalejo kaj bovinejo. Oni elektas sufiĉe grandan kaj belan. Estas fiksata lampo, kiu pendas el la plafono lumigante rondon sur kiun oni etendis freŝan pajlaron. Ĉiuj kiuj bonvolis akcepti la gastiĝon de tiu neeleganta sed sufiĉe komforta
kaj ŝpariga loko povas sidiĝi
- ↑ men-hir, longa, alta ŝtono, iama ekpozejo por montri al ĉiuj la al dioj oferotan virginon, oni diras.
