Maria/Ĉapitro VII

El Vikifontaro
Jump to navigation Jump to search
Ĉapitro VI Indekso : Maria
de Jorge Isaacs
Tradukita de Andrés Turrisi, Detlef Karthaus kaj Ruben' Torres
Ĉapitro VII
Ĉapitro VIII
Tradukata ekde 2005.


VII

Cuando hizo mi padre el último viaje a las Antillas, Salomón, primo suyo a quien mucho había amado desde la niñez, acababa de perder a su esposa. Muy jóvenes habían venido juntos a Sudamérica, y en uno de sus viajes se enamoró mi padre de la hija de un español, intrépido capitán de navío que, después de haber dejado el servicio por algunos años, se vio forzado en 1819 a tomar nuevamente las armas en defensa de los reyes de España, y que murió fusilado en Majagual el 20 de mayo de 1820.

Kiam mia patro vojaĝis la lastan fojon al la Antiloj, Salomono, lia kuzo kiun li multe amis ekde la infanaĝo, estis ĵus perdinta lian edzinon. Tre junaj ili venis kune al Sudameriko, kaj dum unu el iliaj vojaĝoj mia patro enamiĝis al filino de hispano, kuraĝega kapitano de ŝipo kiu, post forlasi la militservon dum kelkaj jaroj, estis devigita en 1819 preni denove la armilojn defende de la reĝoj de Hispanujo, kaj kiu mortis fusilpafita en Majagual la 20-an de majo de 1820.

La madre de la joven que mi padre amaba exigió por condición para dársela por esposa que renunciase él a la religión judaica. Mi padre se hizo cristiano a los veinte años de edad. Su primo se aficionó en aquellos días a la religión católica, sin ceder por eso a sus instancias para que también se hiciese bautizar, pues sabía que lo que hecho por mi padre, le daba la esposa que deseaba, a él le impediría ser aceptado por la mujer a quien amaba en Jamaica.

La patrino de la junulino kiun mia patro amis postulis la kondiĉon por doni ŝin kiel edzinon ke li malagnosku la judan religion. Mia patro kristianiĝis kiam li estis dudekjaraĝa. Lia kuzo inkliniĝis en tiuj tagoj al la katolika religio, ne cedanta pro tio al la insistoj ke li ankaŭ baptiĝu, ĉar li sciis ke tio kion faris mia patro por havigi al si la edzinon kiun li deziris, malhelpus al li esti akceptata de la virino kiun li amis en Jamajko.

Después de algunos años de separación, volvieron a verse, pues, los dos amigos. Ya era viudo Salomón. Sara, su esposa, le había dejado una niña que tenía a la sazón tres años. Mi padre lo encontró desfigurado moral y físicamente por el dolor, y entonces su nueva religión le dio consuelos para su primo, consuelos que en vano habían buscado los parientes para salvarlo. Instó a Salomón para que le diera su hija a fin de educarla a nuestro lado, y se atrevió a proponerle que la haría cristiana. Salomón aceptó diciéndole: «Es verdad que solamente mi hija me ha impedido emprender un viaje a la India, que mejoraría mi espíritu y remediaría mi pobreza: también ha sido ella mi único consuelo después de la muerte de Sara; pero tú lo quieres, sea hija tuya. Las cristianas son dulces y buenas, y tu esposa debe ser una santa madre. Si el cristianismo da en las desgracias supremas el alivio que tú me has dado, tal vez yo haría desdichada a mi hija dejándola judía. No lo digas a nuestros parientes; pero cuando llegues a la primera costa donde se halle un sacerdote católico, hazla bautizar y que le cambien el nombre de Ester en el de María». Esto decía el infeliz derramando muchas lágrimas.

Post kelkaj jaroj de disiĝo, la du amikoj denove vidis unu la alian. Salomono jam estis vidvo. Sara, lia edzino, postlasis al li knabineton kiu havis tiam tri jarojn. Mia patro trovis lin morale kaj fizike ege ŝanĝita pro la doloro, kaj tiam la nova religio donis konsolojn por la kuzo, konsolojn kiujn vane serĉis la parencoj por lin savi. Li urĝe petis Salomonon ke tiu donu al li la filinon kun la celo eduki ŝin apud ni, kaj kuraĝis proponi al li ke li kristanigu ŝin. Salomono akceptis dirante: «Estas vero ke nur mia filino malhelpis min ekvojaĝi al Hindujo, vojaĝo kiu plibonigus mian spiriton kaj kiu estus rimedo kontraŭ mia malriĉeco: ankaŭ estis ŝi mia unusola konsolo post la morto de Sara: sed vi volas ŝin, estu ŝi filino via. Kristaninoj estas dolĉaj kaj bonaj, kaj via edzino devas esti sankta patrino. Se la kristanismo donas en la plej akraj malfeliĉoj la ripozon kiun vi donis al mi, eble mi malhelpus mian filinon restigante ŝin juda. Ne diru tion al niaj parencoj; sed kiam vi alvenos al la unua haveno kie troviĝas katolika pastro, lasu lin bapti ŝin kaj ŝanĝi la nomon Ester al Maria». Tion ĉi diris la malfeliĉulo elverŝante multajn larmojn.

A pocos días se daba a la vela en la bahía de Montego la goleta que debía conducir a mi padre a las costas de Nueva Granada. La ligera nave ensayaba sus blancas alas como una garza de nuestros bosques las suyas antes de emprender un largo vuelo. Salomón entró a la habitación de mi padre, que acababa de arreglar su traje de a bordo, llevando a Ester sentada en uno de sus brazos, y pendiente del otro un cofre que contenía el equipaje de la niña: ésta tendió los bracitos a su tío, y Salomón, poniéndola en los de su amigo, se dejó caer sollozando sobre el pequeño baúl. Aquella criatura, cuya cabeza preciosa acababa de bañar con una lluvia de lágrimas el bautismo del dolor antes que el de la religión de Jesús, era un tesoro sagrado; mi padre lo sabía bien, y no lo olvidó jamás. A Salomón le fue recordada por su amigo, al saltar éste a la lancha que iba a separarlos, una promesa, y él respondió con voz ahogada: «¡Las oraciones de mi hija por mí y las mías por ella y su madre, subirán juntas a los pies del Crucificado!».

Malmultaj tagoj poste enmariĝis en la golfeto de Montego la skuno kiu devus konduki mian patron al la marbordoj de Nova Granado. La leĝera ŝipo provis siajn blankajn flugilojn kiel ardeo de niaj arbaroj provas la siajn antaŭ komenci longan flugon. Salomono eniris la kajuton de mia patro, kiu ĵus aranĝis sian enŝipiĝan vestaĵon, portante Esteron en unu el liaj brakoj, kaj pendigante de la alia kofron kun la bagaĝo de la infano: tiu ĉi etendis siajn brakojn al sia onklo, kaj Salomono, metante ŝin en tiuj de la amiko, faligis sin ploretanta sur la malgrandan kofron. Sankta trezoro estis tiu infano, kies belegan kapon ĵus banis larmopluvo, la bapto de la doloro antaŭ ol tiu de la religio de Jesuo. Mia patro sciis ĝin bone, kaj neniam forgesis ĝin. Pri la promeso,Salomono estis rememorigita de sia amiko, kiam tiu ĉi saltis al la boato kiu estis disigonta ilin, kaj li respondis per senspira voĉo: «¡La preĝoj de mia filino por mi kaj miaj por ŝi kaj ŝia patrino, supreniros kune al la piedoj de la Krucumito!».

Contaba yo siete años cuando regresó mi padre, y desdeñé los juguetes preciosos que me trajo de su viaje por admirar aquella niña tan bella, tan dulce y sonriente. Mi madre la cubrió de caricias, y mis hermanas la agasajaron con ternura, desde el momento en que mi padre, poniéndola en el regazo de su esposa, le dijo: «Esta es la hija de Salomón, que él te envía».

Sepjara mi estis kiam revenis mia patro, kaj mi disdegnis la belegajn ludilojn kiujn li kunportis al mi por admiri tiun belan infanon, tiom dolĉan kaj ridetantan. Mia patrino kovris ŝin per karesoj, kaj miaj fratinoj regalis ŝin tenere, de la momento kiam mia patro, metante ŝin en la sino de lia edzino, diris al ŝi: «Tiu ĉi estas la filino de Salomono, kiun li sendas al vi».

Durante nuestros juegos infantiles sus labios empezaron a modular acentos castellanos, tan armoniosos y seductores en una linda boca de mujer y en la risueña de un niño.

Dum niaj infanaj ludoj ŝiaj lipoj komencis moduli tonojn kun hispana akĉento tiom harmoniajn kaj allogajn en linda buŝo de virino kiom en tiu de ridetanta infano.

Habrían corrido unos seis años. Al entrar yo una tarde en el cuarto de mi padre, lo oí sollozar: tenía los brazos cruzados sobre la mesa y en ellos apoyaba la frente; cerca de él mi madre lloraba, y en sus rodillas reclinaba María la cabeza, sin comprender ese dolor y casi indiferente a los lamentos de su tío: era que una carta de Kingston, recibida aquel día, daba la nueva de la muerte de Salomón. Recuerdo solamente una expresión de mi padre en aquella tarde: «Si todos me van abandonando sin que pueda recibir sus últimos adioses, ¿a qué volveré yo a mi país?». ¡Ay, sus cenizas debían descansar en tierra extraña, sin que los vientos del océano, en cuyas playas retozó siendo niño, cuya inmensidad cruzó joven y ardiente, vengan a barrer sobre la losa de su sepulcro las flores secas de los aromas y el polvo de los años!

Estis pasintaj ĉirkaŭ ses jaroj. Enirante iun posttagmezon en la ĉambro de mia patro, mi aŭdis lin ploreti: Li havis la brakojn krucitaj sur la tablo kaj sur ili li apogis la frunton; apud li mia patrino ploris, kaj sur ŝiaj genuoj klinis Maria la kapon, sen kompreni tiun doloron kaj preskaŭ indiferenta al la lamentoj de ŝia onklo: okazis ke letero el Kingstono, ricevita tiun tagon, donis la novaĵon pri la morto de Salomono. Mi memoras nur esprimon de mia patro en tiu posttagmezo: «Se ĉiuj forlasos min sen ke mi povos ricevi iliajn lastajn adiaŭojn, kiun kialon mi havas por reiri al mia lando?». Ve, liaj cindroj devas ripozi en fremda tero, for de la ventoj de la oceano sur kies plaĝoj li petolis kiel infano, kaj kies vastecon li trairis kiel arda junulo, malproksime de la vento kiu forbalaus de la tomboŝtono la sekajn florojn, la aromojn kaj la polvo de la jaroj.

Pocos eran entonces los que, conociendo nuestra familia, pudiesen sospechar que María no era hija de mis padres. Hablaba bien nuestro idioma, era amable, viva e inteligente. Cuando mi madre le acariciaba la cabeza, al mismo tiempo que a mis hermanas y a mí, ninguno hubiera podido adivinar cuál era allí la huérfana.

Malmultaj estis tiam tiuj kiuj, koninte nian familion, povus suspekti ke Maria ne estis filino de miaj gepatroj. Ŝi parolis klare nian lingvon, ŝi estis afabla, vigla kaj inteligenta. Kiam mia patrino karesis al ŝi la kapon, samtempe kiel al miaj fratinoj kaj al mi, neniu estus povinta diveni kiu el ili estas la orfo.

Tenía nueve años. La cabellera abundante, todavía de color castaño claro, suelta y jugueteando sobre su cintura fina y movible; los ojos parleros; el acento con algo de melancólico que no tenían nuestras voces; tal era la imagen que de ella llevé cuando partí de la casa paterna; así estaba en la mañana de aquel triste día, bajo las enredaderas de la ventana de mi madre.

Ŝi havis naŭ jarojn. Ŝia abunda hararo,ankoraŭ helbrun-kolore, falis malligite kaj ludeme sur ŝia fajna kaj movebla talio; ŝiaj okuloj babilemis; ŝia akĉento havis iom da melankolio kiun ne havis niaj voĉoj; jen la bildo kiun mi kunportis de ŝi kiam mi foriris de la gepatra domo; tiel ŝi estis en la mateno de tiu malgaja tago, sub la grimpoplantoj de la fenestro de mia patrino.