Maria/Ĉapitro XVII

El Vikifontaro
Iri al: navigado, serĉi
Ĉapitro XVI Indekso : Maria
de Jorge Isaacs
Tradukita de Andrés Turrisi, Detlef Karthaus kaj Ruben' Torres
Ĉapitro XVII
Ĉapitro XVIII
Tradukata ekde 2005.


XVII

Diez días habían pasado desde que tuvo lugar aquella penosa conferencia. No sintiéndome capaz de cumplir los deseos de mi padre sobre la nueva especie de trato que según él debía yo usar con María, y preocupado dolorosamente con la propuesta de matrimonio hecha por Carlos, había buscado toda clase de pretextos para alejarme de la casa. Pasé aquellos días ya encerrado en mi cuarto, ya en la posesión de José, las más veces vagando a pie por los alrededores. Llevaba por compañero en mis paseos algún libro en que no acertaba a poder leer, mi escopeta, que nunca disparaba, y a Mayo, que me seguía fatigándose. Mientras dominado yo por una honda melancolía dejaba correr las horas oculto en los sitios más agrestes, él procuraba en vano dormitar enroscado sobre la hojarasca, de donde lo desalojaban las hormigas o lo hacían saltar impaciente los tábanos y zancudos. Cuando el viejo amigo se cansaba de la inacción y el silencio, que le eran antipáticos a pesar de sus achaques, se me acercaba, y recostando la cabeza sobre una de mis rodillas, me miraba cariñoso, para alejarse después y esperarme a algunas varas de distancia en el sendero que conducía a la casa; y en su afán por que emprendiésemos marcha, una vez conseguido que yo lo siguiera, se propasaba hasta dar algunos brincos de alegría, juveniles entusiasmos en que, a más de olvidar su compostura y senil gravedad, salía poco airoso.

Dek tagoj estis pasintaj ekde la okazo de tiu malĝojiga interparolado. Ne sentanta min kapabla plenumi la dezirojn de mia patro pri la nova maniero kiun mi devis uzi por interrilati kun Maria, kaj dolorige maltrankvila pro la edziĝpropono farita de Carlos, mi serĉis ĉiajn pretekstojn por malproksimiĝi de la domo. Mi pasigis tiujn tagoj aŭ enfermita en mia ĉambro, aŭ en la bieno de Jozefo, plej ofte vagante piede en la ĉirkaŭaĵoj. Akompanis min en miaj promenadoj libro,kiun mi ne povis legi, ĉaspafilon, kiun mi neniam pafis, kaj Majon kiu postsekvis min laciĝante. Dum mi estis regata de profunda melankolio kaj lasis kuri la horojn en la plej sovaĝaj lokoj, li klopodis vane dormeti envolvita sur la foliaro, el kie li estis forigita de la formikoj aŭ saltigis lin senpacience la tabanoj kaj moskitoj. Kiam la malnova amiko laciĝis pro la neagado kaj la silento, kiuj estis al li malsimpatiaj malgraŭ siaj simptomoj de maljunaĝo, li apudiĝis al mi, kaj surklinante la kapon sur unu el miaj genuoj, rigardis min dolĉe, por malproksimiĝi poste kaj atendi min kelkajn ulnojn for en la vojeto kiu kondukis hejmen; en sia avido ekmarŝi, sukcesinte ke mi sekvu lin, troentuzusmiĝis ĝis saltegi pro kontento. Sed per tiu juna entuziasmo, krom forgesi sian sinretenon kaj senilan gravecon, li havis malmultan sukceson.

Una mañana entró mi madre a mi cuarto, y sentándose a la cabecera de la cama, de la cual no había salido yo aún, me dijo:

Iun matenon mia patrino eniris mian ĉambron, kaj sidiĝinte en la kapflanko de la lito, el kiu mi ne eliris ankoraŭ, diris al mi:

—Esto no puede ser: no debes seguir viviendo así; yo no me conformo.

—Tio ĉi ne povas esti: vi ne devas daŭre vivi tiel; mi ne kontentiĝas pri tio.

Como yo guardara silencio, continuó:

Pro mia silento, ŝi daŭrigis:

—Lo que haces no es lo que tu padre ha exigido; es mucho más; y tu conducta es cruel para con nosotros y más cruel aún para con María. Estaba persuadida de que tus frecuentes paseos tenían por objeto ir a casa de Luisa con motivo del cariño que te profesan allí; pero Braulio, que vino ayer tarde, nos hizo saber que hacía cinco días que no te veía. ¿Qué es lo que te causa esa profunda tristeza que no puedes dominar ni en los pocos ratos que pasas en sociedad con la familia, y que te hace buscar constantemente la soledad, como si te fuera ya enojoso el estar con nosotros?

—Kion vi faras ne esta tio kion via patro postulis al vi; estas multe pli; kaj via konduto estas kruela al ni kaj pli kruela ankoraŭ al Maria. Ŝi persvadiĝis ke viaj oftaj promenoj havis la celon iri al la domo de Luisa pro la korinklino kiun oni tie demonstras al vi; Sed Braulio, kiu venis hieraŭ posttagmeze, sciigis al ni ke ekde antaŭ kvin tagoj li ne vidis vin. Kio estas tio kio kaŭzas al vi tiun profundan malĝojon kiun vi ne povas regi eĉ en la malmultaj momentoj kiujn vi pasigas komune kun la familio, kaj kiu igas vin senĉese serĉi la solecon, kvazaŭ ĉagrenus vin esti kun ni?

Sus ojos estaban llenos de lágrimas.

Ŝiaj okuloj estis plenaj de larmoj.

—María, señora —le respondí—, debe ser completamente libre para aceptar o no la buena suerte que le ofrece Carlos; y yo, como amigo de él, no debo hacerle ilusorias las esperanzas que fundadamente debe de alimentar de ser aceptado.

-Sinjorino —mi respondis al ŝi—, Maria devas esti tute libera por akcepti aŭ ne akcepti la bonan ŝancon kiun ofertas Carlos; kaj mi, kiel lia amiko, ne devas vanigi la esperojn kiujn li prave devas nutri por esti akceptata.

Así revelaba, sin poder evitarlo, el más insoportable dolor que me había atormentado desde la noche en que supe la propuesta de los señores de M... Nada habían llegado a ser para mí delante de aquella propuesta los fatales pronósticos del doctor sobre la enfermedad de María; nada la necesidad de separarme de ella por muchos años. Tiel mi rivelis, seneviteble, la plej neelteneblan doloron kiu estis turmentinta min ekde la nokto kiam mi eksciis pri la propono de la sinjoroj de M… Antaŭ tiu propono neniiĝis la fatalaj prognozoj de la malsano de Maria far la kuracisto; nenion plu signifis la bezono separiĝi de ŝi dum multaj jaroj.

—¿Cómo has podido imaginar tal cosa? —me preguntó sorprendida mi madre—. Apenas habrá visto ella dos veces a tu amigo: justamente una en que estuvo aquí algunas horas, y otra en que fuimos a visitar a su familia.

—Kiel vi povis imagi tiajn aferojn? —demandis al mi kun surprizo mia patrino—. Ŝi eble vidis apenaŭ dufoje vian amikon: ĝuste unu en kiu li estis ĉi tie dum kelkaj horoj, kaj la alia kiam ni iris viziti lian familion.

—Pero, madre mía, poco es el tiempo que falta para que se justifique o se desvanezca lo que he pensado. Me parece que bien vale la pena de esperar.

—Sed, patrino mia, malmulte da tempo mankas por ke justiĝu aŭ vualiĝu tio kion mi pensis. Ŝajnas la mi ke bone valoras la penon atendi**.

—Eres muy injusto, y te arrepentirás de haberlo sido. María, por dignidad y por deber, sabiéndose dominar mejor que tú, oculta lo mucho que tu conducta la está haciendo sufrir. Me cuesta trabajo creer lo que veo; me asombra oír lo que acabas de decir. ¡Yo, que creí darte una grande alegría y remediarlo todo haciéndote saber lo que Mayn nos dijo ayer al despedirse!

—Vi estas tre maljusta, kaj vi pentos por esti tia. Maria, pro digneco kaj pro devo, reganta sin pli bone lo vi, okultas la multon ke via konduto suferigas ŝin. Ne facile kredas mi kion mi vidas; mirigas min tio kion vi ĵus diris. Mi kiu volis doni al vi ĝojon kaj ĉion kuraci sciiĝinte al vi kion Mayn disris la ni hieraŭ ĉe la adiaŭo.

—Diga usted, dígalo —le supliqué incorporándome.

—Diru vi, diru ĝin —petegis mi stariĝanta.

—¿Para qué ya?

—Por kio nun?

—¿Ella no será siempre... no será siempre mi hermana?

—Ĉu ŝi ne ĉiam… ne estos ŝi ĉiam mia fratino?

—Tarde piensas así. ¿O es que puede un hombre ser caballero y hacer lo que tú haces? No, no; eso no debe hacerlo un hijo mío... ¡Tu hermana! ¡Y te olvidas de que lo estás diciendo a quien te conoce más que tú mismo! ¡Tu hermana! ¡Y sé que te ama desde que os dormía a ambos sobre mis rodillas! ¿Y es ahora cuando lo crees?, ahora que venía a hablarte de eso, asustada por el sufrimiento que la pobrecita trata inútilmente de ocultarme.

—malfrue vi penas tiel. Aŭ estas ke viro povas esti kavaliero kaj fari kion vi faras? Ne, ne; tion ne devas fari filo mia… Via fratino! Kaj vi forgesas ke vi diras tion al kiu konas vin pli bone lo vi mem! Via fratino! Kaj m scias ke ŝi amas vin de kiam mi dormigos vin ambaŭ sur miaj genuoj! Kaj estas nun kiam vi kredas ĝin? Nun kiam mi venis por paroli al vi pri tio, timanta pri la sufero kiun la kompatindeta klopovas vane okulti al mi.

—Yo no quiero, ni por un instante, darle motivo a usted para un disgusto como el que me deja conocer. Dígame qué debo hacer para remediar lo que ha encontrado usted reprobable en mi conducta.

—|Mi ne volas, nek dum momento, doni motivon al vi havi ĉagrenon kiul tiu kiun vi lasas koni. Diru kion mi devas fari por solvi kion vi trovas riproĉinda en mia konduto.

—Así debe ser. ¿No deseas que la quiera tanto como a ti?

—Tiel devas esti. Ĉu vi ne deziras ke mi amu ŝin tiom kiom vin?

—Sí, señora; y así es, ¿no es verdad?

—Jes, sinjora; kaj tiel estas, ĉu vere?

—Así sería, aunque me hubiera olvidado de que no tiene otra madre que yo, de las recomendaciones de Salomón y la confianza de que él me creyó digna; porque ella lo merece y te ama tanto. El doctor asegura que el mal de María no es el que sufrió Sara.

—Tiel estus, eĉ se mi estus forgesinta ke ŝi ne havas alian patrinon lo mi, pri la rekomendoj de Salomono kaj la kunfidon pro kiui li kredis min inda, ĉar ŝi meritas ĝin kaj amas vin tiom. La kuracisto asertas ke la malsano deMaria ne estas tiu kiun suferis Sara.

—¡El lo ha dicho!

—Li diris tion!

—Sí, tu padre, tranquilizado ya por esa parte, ha querido que yo te lo haga saber.

—Jes, via patro, trankviligita jam tiuflanke, volis ke mi sciigu tion al vi.

—¿Podré, pues, volver a ser con ella como antes? —pregunté enajenado

—Ĉu mi povos, do, konduti kun ŝi kiel antaŭe? — demandis mi kolereta.

—Casi... —Preskaŭ…

—¡Oh! Ella me disculpará; ¿no lo cree usted? ¿El doctor ha dicho que no hay ya ninguna clase de peligro? —agregué—; es necesario que lo sepa Carlos.

—Ho! Ŝi senkulpigos min; ĉu vi ne kredas? Ĉu la kuracisto diris ke estas nenia danĝero? —aldonis mi—; estas necese ke Carlos sciu ĝin.

Mi madre me miró con extrañeza antes de responderme:

Mia patrino rigardis min mire antaŭ ol respondi al mi:

—¿Y por qué se le había de ocultar? Réstame decirte lo que creo debes hacer, puesto que los señores de M... han de venir mañana, según lo anuncian. Dile esta tarde a María... Pero, ¿qué puedes decirle que baste a justificar tu despego, sin faltar a las órdenes de tu padre? Y aunque pudieras hablarle de lo que él te exigió, no podrías disculparte, pues que para hacer lo que has hecho en estos días hay una causa que por orgullo y delicadeza no debes descubrir. He ahí el resultado. Es forzoso que yo manifieste a María el motivo real de tu tristeza.

—Kaj kial oni devus okulti tion al li? Mankas nur diri al mi tion kion mi kerdas ke vi devas fari, ĉar la sinjoroj M… venos orgaŭ, laŭ ilia anonco. Diru dum tiu ĉi posttagmezo al Maria… Sed, Kion vi povas diri al ŝi ke estu sufiĉa por justigi vian malinklinon, sen kontraŭiri la ordonojn de via patro? Kaj kvankam vi povus paroli al ŝi pri tio kion li postulis al vi, vi ne povus sinkulpigi vin, ĉar por fari kion vi faris dum tiuj ĉi tagoj estas kialo kiun pro fiero kaj delikateco vi ne devas malkaŝi. Jen la rezulto. Estas devige ke mi manifestu al Maria la realan kialon de via malĝojo.

—Pero si usted lo hace, si he sido ligero en creer lo que he creído, ¿qué pensará ella de mí?

—Sed se vi faras tion, se mi estis leĝera kredinte kion mi kredis, kion pensus ŝi pri mi?

—Pensará menos mal que considerándote capaz de una veleidad e inconsecuencia más odiosa que todo.

—Ŝi pensus malpli malbone ol konsiderante vin kapabla de vantaĵo kaj malsaĝaĵo pli riproĉinda ol tio.

—Tiene usted razón hasta cierto punto; pero yo le suplico no diga a María nada de lo que acabamos de hablar. He incurrido en un error, que tal vez me ha hecho sufrir más a mí que a ella, y debo remediarlo; le prometo a usted que lo remediaré: le exijo solamente dos días para hacerlo como se debe.

—Vi pravas ĝis certa punkto; sed mi petegas al vi diri nenion al Maria pro tio kion ni ĵus parolis. Mi faris eraron, kiu eble suferigis min pli nulte lo ŝin, kaj mi devas ripari ĝin; mi promesas la vi ke i kuracos ĝin: mi postulas nur du tagojn por fari ĝin kiel oni devas.

—Bien —me dijo levantándose para irse—; ¿sales hoy?

—Bone — ŝi diris la mi leviĝinte por foriri—; ĉu vi eliras hodiaŭ?

—Sí, señora.

—Jes, sinjorino.

—¿A dónde vas?

—Kien vi iras?

—Voy a pagar a Emigdio su visita de bienvenida; y es imprescindible, porque ayer le mandé a decir con el mayordomo de su padre que me esperara hoy a almorzar.

—Mi iras pagi al Emigdio la bonvenigan viziton; kaj pravas, ĉar hieraŭ mi sendis la intendanton de mia patro diri al li ke li atendu min hodiaŭ por tagmanĝi.

—Mas volverás temprano.

—Sed vi revenos baldaŭ.

—A las cuatro o las cinco.

—Je la kvara aŭ je la kvina.

—Vente a comer aquí.

—Venu vespermanĝi ĉi tie.

—Sí. ¿Está usted otra vez satisfecha de mí?

—Jes. Ĉu vi estas denove kontenta kun mi?

—Cómo no —respondió sonriendo—. Hasta la tarde, pues: darás finos recuerdos a las señoras, de parte mía y de las muchachas.

—Kiel ne —respondis ŝi ridetanta—. Ĝis la posttagmezo, do: donu fajnajn rememorojn al la sinjorinoj, miaflanke kaj flanke de la knabinoj.