Maria/Ĉapitro XXVII

El Vikifontaro
Iri al: navigado, serĉi
Ĉapitro XXVI Indekso : Maria
de Jorge Isaacs
Tradukita de Andrés Turrisi, Detlef Karthaus kaj Ruben' Torres
Ĉapitro XXVII
Ĉapitro XXVIII
Tradukata ekde 2005.


XXVII


Hasta entonces había conseguido que Carlos no me hiciera confidencia al­guna sobre las pretensiones que en mala hora para él lo habían llevado a casa.

Ĝis tiam mi estis sukcesinta ke Karlo faru al mi neniun konfidencon pri la pretendoj kiuj en momento al li ne konvena portintis lin al mia hejmo.

Mas luego que nos encontramos solos en mi cuarto, donde me llevó pre­textando deseo de descansar y de que leyésemos algo, conocí que iba a po­nerme en la difícil situación de la cual había logrado escapar hasta allí a fuerza de maña. Se acostó en mi cama, quejándose de calor; y como le dije que iba a mandar que nos trajeran algunas frutas, me observó que le causa­ban daño desde que había sufrido intermitentes. Acerquéme al estante pre­guntándole qué deseaba que leyésemos.

Sed poste, kiam ni troviĝis solaj en mia ĉambro, kien li irigis min pretekstante deziron ripozi kaj ke ni legu ion, mi komprenis ke li metos min en la malfacilan pozicion de kiu sukcese mi estis eskapinta ĝis tiu momento per multe da ruzoj. Li kuŝiĝis sur mian liton, plendante pri varmo; kaj kiam mi diris ke mi alportigus al ni kelkajn fruktojn, li rimarkigis al mi ke tiuj faras al li malbonon ek de kiam li estis suferinta intermitajn febrojn. Mi alproksimiĝis al la bretaro demandante kion li deziras ke ni legu.

—Hazme el favor de no leer nada —me contestó.

—Bonvolu legi nenion — li respondis.

—¿Quieres que tomemos un baño en el río?

—Ĉu vi ne volus ke ni prenu banon en la rivero?

—El sol me ha producido dolor de cabeza.

—La suno kaŭzis al mi kapdoloron.

Le ofrecí álcali para que absorbiera.

Mi proponis ke li prenu alkalon.

—No, no; esto pasa —respondió rehusándolo.

—Ne, ne; ĉi tio ne daŭros —li respondis rifuzante ĝin.

Golpeándose luego las botas con el látigo que tenía en la mano:

Poste, frapante siajn botojn per la vipo kiun li havis en la mano:

—Juro no volver a cacería de ninguna especie. ¡Caramba!, mire usté que errar ese tiro...

—Mi ĵuras ke mi ne plu iros ĉasadi ian ajn specon. Karamba!, vidu ke maltrafi tiun pafon...

—Eso les sucede a todos —le observé acordándome de la venganza de Braulio.

—Tio povas okazi al ĉiuj —mi rimarkigis al li, rememorante la venĝon de Braŭljo.

—¿Cómo a todos? Errarle a un venado a esa distancia, solamente a mí me sucede.

—Ĉu vere al ĉiuj? Maltrafi cervon je tiu distanco, nur povas okazi al mi.

Tras un momento de silencio, dijo, buscando algo con la mirada en el cuarto:

Post unu momento da silento li diris, serĉante iom per la okuloj en la ĉambro.

—¿Qué se han hecho las flores que había aquí ayer? Hoy no las han repuesto.

—Kio okazis al la floroj kiuj estis ĉi tie hieraŭ? Hodiaŭ oni ne metis novajn.

—Si hubiera sabido que te complacía verlas ahí, las habría hecho poner. En Bogotá no eras aficionado a las flores.

—Se mi estus sciinta ke vin plezurigas ilin vidi tie, mi estus ordoninta ke oni metu ilin. En Bogoto vi ne estis flor-ŝatanto.

Y me puse a hojear un libro que estaba abierto sobre la mesa.

Kaj mi komencis foliumi libron malfermite kuŝantan sur la tablo.

—Jamás lo he sido —contestó Carlos—, pero... ¡no leas, hombre! Mira: hazme el favor de sentarte aquí cerca, porque tengo que referirte cosas muy interesantes. Cierra la puerta.

—Mi neniam estis tia —respondis Karlo—, sed... ne legu, homo! Vidu: bonvolu sidiĝi ĉi apude, ĉar mi devas raporti al vi aferojn tre interesajn. Fermu la pordon.

Me vi sin salida; hice un esfuerzo para preparar mi fisonomía lo mejor que me fuera posible en tal lance, resuelto en todo caso a ocultar a Carlos lo enorme que era la necedad que cometía haciéndome sus confianzas.

Mi min vidis senelirebla; mi strebis por prepari mian fizionomion kiel eble plej bone en tia situacio, ĉiukaze decidita kaŝi al Karlo kiom enorman stultaĵon li farus per siaj konfidencoj.

Su padre, que llegó en aquel momento al umbral de la puerta, me libró del tormento a que iba a sujetarme.

Lia patro, alvenante tiumomente al la sojlo de la pordo, liberigis min de la turmento al kiu li estis submetonta min.

—Carlos —dijo don Jerónimo desde afuera—: te necesitamos acá. —Ha­bía en el tono de su voz algo que me pareció significar: "Eso está ya muy adelantado".

—Karlo —diris don Jeronimo el ekstere—: ni bezonas vin ĉi tie. — En lia voĉtono estis io kiu ŝajnis al mi signifi: “Tio jam tre progresis”.

Carlos se figuró que sus asuntos marchaban gloriosamente. De un salto se puso en pie contestando:

Karlo imagis ke siaj aferoj marŝas sur reloj. Per unu salto li ekstaris respondante:

—Voy en este momento —y salió.

―Mi tuj iros! — kaj li eliris.

A no haber yo fingido leer con la mayor calma en aquellos instantes, probablemente se habría acercado a mí, para decirme sonriendo: "En vista de la sorpresa que te preparo, vas a perdonarme el que no te haya dicho nada hasta ahora sobre este asunto"... Mas yo debí de parecerle tan indiferente a lo que pasaba como traté de fingirlo; lo cual fue conseguir mucho.

Se mi ne estus ŝajniginta legi per la plej granda trankvilo dum tiuj momentoj, li verŝajne estus alproksimiĝinta al mi, por diri ridetante: “Konsiderante la surprizon kiun mi preparas al vi, vi pardonos ke ĝis nun mi diris al vi nenion pri ĉi tiu afero”... Sed probable mi ŝajnis al li tiom indiferenta al tio akazanta kiom mi klopodis ĝin ŝajnigi; kio signifis atingi multon.

Por el ruido de las pisadas de la pareja, conocí que entraba al cuarto de mi padre.

Per la bruo de la paŝoj de la duopo, mi sciis ke ĝi eniras en la ĉambron de mia patro.

No queriendo verme de nuevo en peligro de que Carlos me hablase de sus asuntos, me dirigí a los aposentos de mi madre. María se hallaba en el costurero: estaba sentada en una silla de cenchas, de la cual caía espumosa, arrezagada a trechos con lazos de cinta celeste, su falda de muselina blanca; la cabellera, sin trenzar aún, rodábale en bucles sobre los hombros. En la alfombra que tenía a los pies, se había quedado dormido Juan, rodeado de sus juguetes. Ella, con la cabeza ligeramente echada hacia atrás, parecía estar viendo al niño: habiéndosele caído de las manos el linón que cosía, descan­saba sobre la alfombra.

Ne volante retroviĝi en la danĝero ke Karlo parolu al mi pri siaj aferoj, mi min direktis al la ĉambroj de mia patrino. Maria estis en la kudro-ĉambro: ŝi sidadis sur skabelo, de kiu faladis ŝaŭme, intermite suprenfaldita per nodoj el ĉiel-blua rubando, ŝia blank-muslina jupo; la hararo, ankoraŭ sen plektoj, bukle rulfaladis sur ŝiajn ŝultrojn. Sur la tapiŝo je ŝiaj piedoj Johano estis endormiĝinta, ĉirkaŭita de siaj ludiloj. Kun la kapo iomete retroklinita, ŝi ŝajne rigardadis la infanon: falinte de la manoj, kuŝadis sur la tapiŝo la lin-tolaĵo kiun ŝi estis kudranta.

Apenas sintió pasos levantó los ojos hacia mí; se pasó por las sienes las manos para despejarlas de cabellos que no las cubrían, y vergonzosa se inclinó con presteza a recoger la costura.

Ekaŭdinte paŝojn ŝi levis la okulojn al mi; pasigis la manojn sur siajn tempiojn por ilin liberigi de kapharoj ne kovrantajn ilin, kaj hontema kliniĝis rapide por delevi la kudraĵon.

—¿Dónde está mi madre? —le pregunté, dejando de mirarla para con­templar la hermosura del niño dormido.

—Kie estas mia patrino? —mi demandis al ŝi, ne rigardante ŝin por kontempli la belecon de la dormanta infano.

—En el cuarto de papá.

—En la ĉambro de paĉjo.

Y hallando en mi rostro lo que buscó tímidamente al decir esto, sus la­bios intentaron sonreír.

—Kaj trovante sur mia vizaĝo kion timide ŝi estis serĉinta dirante ĉi tion, ŝiaj lipoj provis rideti.

Medio arrodillado yo, enjugaba con mi pañuelo la frente al chiquito.

Duone surgenue, mi viŝadis per mia tuko la frunton de la etulo.

— ¡Ay! —exclamó María—, ¿acaso vi que se había dormido? Voy a acostarlo.

—Ha! —ekkriis Maria—, ĉu mi konstatis ke li estis ekdorminta? Mi tuj enlitigos lin.

Y se acercó a tomar a Juan. Yo lo estaba alzando ya en mis brazos, y María lo esperaba en los suyos: besé los labios de Juan entreabiertos y pur­purinos, y aproximando su rostro al de María, posó ella los suyos sobre esa boca que sonreía al recibir nuestras caricias y lo estrechó tiernamente contra su pecho.

Kaj ŝi proksimiĝis por preni Johanon. Mi estis jam levanta lin sur miajn brakojn, kaj Maria atendadis lin sur la siajn: mi kisis la duoapertajn kaj purpurajn lipojn de Johano, kaj kiam mi proksimigis lian vizaĝon al tiu de Maria, ŝi metis la siajn sur tiun buŝon kiu ridetadis ricevante niajn karesojn kaj lin premis tenere sur sian bruston.

Salió para volver momentos después a ocupar su asiento, junto al cual había colocado yo el mío.

Ŝi eliris por reokupi post kelkaj momentoj sian sidilon, apud kiun mi estis lokinta la mian.

Estaba ella arreglando los utensilios de su caja de costura, que había desordenado Juan, cuando le dije:

Ŝi estis ordiganta la ilojn de sia kudro-skatolo, malordigitajn de Johano, kiam mi diris al ŝi:

—¿Has hablado con mi madre hoy sobre cierta propuesta de Carlos?

―Ĉu vi parolis hodiaŭ kun mia patrino pri iuj proponoj de Karlo?

—Sí —respondió, prolongando sin mirarme el arreglo de la cajita.

―Jes ―ŝi respondis, plidaŭrigante la aranĝadon de la skatolo sed sen rigardi min.

—¿Qué te ha dicho? Deja eso ahora y hablemos formalmente.

―Kion ŝi diris al vi? Lasu tion nun, kaj parolu ni serioze.

Buscó aún algo en el suelo, y tomando por último un aire de afectada seriedad, que no excluía el vivo rubor de sus mejillas ni el mal velado brillo de sus ojos, contestó:

Ŝi serĉis ion sur la planko, kaj fine montrante ŝajne seriozan aspekton, kiu ne kaŝadis la intensan ruĝon de ŝiaj vangoj nek la malbone vualitan brilon de ŝiaj okuloj, ŝi respondis:

—Muchas cosas.

―Multajn aferojn.

—¿Cuáles?

―Kiujn?

—Esas que usted aprobó que ella me dijera.

―Tiujn kiujn via moŝto konsentis ke ŝi diru al mi.

—¿Yo?, ¿y por qué me tratas de usted hoy?

―Mi?, kaj kial vi nun traktas min tiel formale?

—¿No ve que es porque algunas veces me olvido...?

―Ĉu vi ne konstatas ke tio okazas ĉar kelkfoje mi forgesas...?

—Di las cosas de que te habló mi madre.

―Rakontu la aferojn pri kiuj mia patrino parolis al vi.

—Si ella no me ha mandado que las diga... Pero lo que yo le respondí sí se puede contar.

―Nu, ŝi ordonis ke mi ne rakontu pri ili... Sed eblas rakonti kion mi respondis al ŝi.

—Bueno; a ver.

―Bone, ni vidu.

—Le dije que... Tampoco se pueden decir ésas.

―Mi diris al ŝi ke... Ankaŭ tiuj ne direblas.

—Ya me las dirás en otra ocasión, ¿no es verdad?

―Vi diros ilin al mi ali-okaze, ĉu ne?

—Sí; hoy no. ―Jes; hodiaŭ ne.

—Mi madre me ha manifestado que estás animada a contestarle a él lo que debes, a fin de que comprenda que estimas en lo que vale el honor que te hace.

―Mia patrino sciigis al mi ke vi estas decidita respondi al li kion vi devas, celante komprenigi al li ke vi taksas kiom valoras la honoro kiun li faras al vi.

Miróme entonces fijamente sin responderme.

Tiam ŝi fikse rigardis min sen respondi.

—Así debe ser —continué.

―Tiel devas esti ―mi daŭrigis.

Bajó los ojos y siguió guardando silencio, distraída al parecer en clavar en orden las agujas de su almohadilla.

Ŝi klinis la okulojn kaj restis silenta, ŝajne neatentema lokante laŭorde la kudrilojn de sia pinglo-kuseneto.

—María, ¿no me has oído? —agregué.

―Maria, ĉu vi ne aŭdis min?

—Sí.

―Jes.

Y volvió a buscar mis miradas, que me era imposible separar de su ros­tro. Vi entonces que en sus pestañas brillaban lágrimas.

Kaj ŝi serĉis denove miajn rigardojn, kiujn ne eblis al mi apartigi de ŝia vizaĝo. Tiam mi vidis ke en ŝiaj okulharoj briladis larmoj.

—¿Pero por qué lloras? —le pregunté.

―Sed kial vi ploras?

—No, si no lloro... ¿acaso he llorado?

―Ne, mi ne ploras... ĉu mi ploris?

Y tomando mi pañuelo se enjugó precipitadamente los ojos.

―Kaj preninte mian tukon ŝi rapidege sekigis al si la okulojn.

—Te han hecho sufrir con eso, ¿no? Si te has de poner triste, no hable­mos más de ello.

―Oni suferigis vin per tio, ĉu ne? Se vi malgajiĝos, ni ne plu parolu pri tiu afero.

—No, no; hablemos.

―Ne, ne; parolu ni.

—¿Es mucho sacrificio resolverte a oír lo que te dirá hoy Carlos?

―Ĉu estas granda ĝeno decidiĝi aŭdi kion Karlo diros al vi hodiaŭ?

—Yo tengo ya que darle a mamá gusto; pero ella me prometió que me acompañarían. Estarás ahí, ¿no es cierto?

―Mi devas tuj kontentigi panjon; sed ŝi promesis al mi ke vi ambaŭ akompanos min. Vi estos tie, ĉu ne?

—¿Y para qué así? ¿Cómo tendrá ocasión de hablarte él?

―Kaj por kio devas okazi tiel? Kiamaniere li havos okazon por paroli al vi?

—Pero estarás tan cerca cuanto sea posible.

―Sed vi estos kiel eble plej proksime.

Y poniéndose a escuchar:

Kaj ekaŭskultante:

—Es mamá que viene —continuó, poniendo una mano suya en las mías, para dejarla tocar de mis labios, como solía hacerlo cuando quería hacer completa, al separarnos, mi felicidad de algunos minutos.

―Estas panjo kiu venas ―ŝi daŭrigis, metante unu el siaj manoj inter la miajn, por lasi ke miaj lipoj tuŝu ĝin, kiel ŝi kutimis fari kiam ŝi volis fari kompleta, ĉe la disiĝo, mian kelkminutan feliĉon.

Entró mi madre, y María, ya en pie, me dijo:

Mia patrino eniris, kaj Maria, jam starante, diris al mi:

—¿El baño?

―La banujo?

—Sí —le repuse,

―Jes ―mi ripostis al ŝi.

—Y las naranjas cuando estés allá.

―Kaj la oranĝoj kiam vi estos tie.

—Sí.

―Jes.

Mis ojos debieron de completar tan tiernamente como mi corazón lo deseaba estas respuestas, pues ella, satisfecha de mi disimulo, sonreía al oírlas.

Miaj okuloj sendube kompletigis ĉi tiujn respondojn tiel tenere kiel mia koro deziradis, ĉar ŝi, kontenta pri mia kaŝemo, ridetadis aŭdante ilin.

Estaba acabando de vestirme a la sombra de los naranjos del baño, a tiempo que don Jerónimo y mi padre, que deseaba enseñarle el mejor adorno de su jardín, llegaron a él. El agua estaba a nivel con el chorro, y se veían en ella, sobrenadando o errantes por el fondo diáfano, las rosas que Estefana había derramado en el estanque.

Mi estis finvestanta min ĉe la ombro de la oranĝarboj de la banujo kiam don Jeronimo kaj mia patro, kiu deziris montri al li la plej belan ornamaĵon de sia ĝardeno, alvenis al ĝi. La akvo estis je la nivelo de la ŝpruco, kaj en tiu oni vidadis, flosantaj aŭ vagantaj sur la fondo de la travidebla akvo, la rozojn kiujn Stefana estis disĵetinta en la basenon.

Era Estefana una negra de doce años, hija de esclavos nuestros: su indole y belleza la hacían simpática para todos. Tenía un afecto fanático por su señorita María, la cual se esmeraba en hacerla vestir graciosamente.

Stefana estis dekdujara nigrulino, filino de iuj el niaj gesklavoj: ŝiaj karaktero kaj beleco faradis ŝin agrabla al ĉiuj. Ŝi havis fanatikan kor-inklinon al sia fraŭlino Maria, kiu senĉese zorgis por vestigi ŝin gracie.

Llegó Estefana poco después que mi padre y el señor de M***; y con­vencida de que podía acercarse ya, me presentó una copa que contenía na­ranja preparada con vino y azúcar.

Stefana alvenis iom post mia patro kaj sinjoro M***, kaj tute certa ke ŝi jam povas alproksimiĝi, prezentis al mi pokalon entenantan oranĝon kun vino kaj sukero.

—Hombre, su hijo de usted vive aquí como un rey —dijo don Jerónimo a mi padre; éste le repuso, a tiempo que daban vuelta al grupo de naranjos para tomar el camino de la casa:

―Homo, via propra filo vivas ĉi tie kia reĝo ―diris don Jeronimo al mia patro; ĉi lasta ripostis, dum ili ĉirkaŭiradis grupon da oranĝ-arboj por preni la vojon hejmen.

―Seis años ha vivido como estudiante, y le faltan por vivir así otro cinco cuando menos.

―Li travivis ses jarojn kiel studento, kaj li devos ankoraŭ vivi tiel almenaŭ kvin pliajn jarojn.