Maria/Ĉapitro XXXI

El Vikifontaro
Iri al: navigado, serĉi
Ĉapitro XXX Indekso : Maria
de Jorge Isaacs
Tradukita de Andrés Turrisi, Detlef Karthaus kaj Ruben' Torres
Ĉapitro XXXI
Ĉapitro XXXII
Tradukata ekde 2005.


XXXI

Serían las once. Terminado el trabajo, estaba yo acodado en la ventana de mi cuarto.

Estis ĉirkaǔ la dekunua. Fininte la laboron, mi staris kubute apogata ĉe la fenestro de mia ĉambro

Aquellos momentos de olvido de mí mismo, en que mi pensamiento se cernía en regiones que casi me eran desconocidas; momentos en que las pa­lomas que estaban a la sombra en los naranjos agobiados por sus racimos de oro, se arrullaban amorosas; en que la voz de María, arrullo más dulce aún, llegaba a mis oídos, tenían un encanto inefable.

Tiuj momentoj de forgeso pri mi mem, en kiuj mia pensado ŝvebis en regionoj al mi kvazaǔ nekonataj; momentoj en kiuj la kolomboj kiuj sidis en la ombro sur la oranĝ-arboj premataj sub la pezo de siaj or-grapoloj, amindume interŝanĝis karesajn murmurojn; en kiuj la voĉo de Maria, kverado eĉ pli dolĉa, atingis miajn orelojn, enhavis ĉarmon neesprimeblan.

La infancia, que en su insaciable curiosidad se asombra de cuanto la na­turaleza, divina enseñadora, ofrece nuevo a sus miradas... la adolescencia, que adivinándolo todo, se deleita involuntariamente con castas visiones de amor... presentimiento de una felicidad tantas veces esperada en vano; sólo ellas saben traer aquellas horas no medidas en que el alma parece esforzarse por volver a las delicias de un Edén —ensueño o realidad— que aún no ha olvidado.

La infanaĝo, kiu en sia nesatigebla scivolo miras ĉe ĉio nova kion la naturo, dia instruistino, montras al ties rigardoj... la adoleskaĝo, kiu ĉion divenante, nevole delicumas per ĉastaj amvizioj...antaǔsento de feliĉo tiomfoje kaj vane atendita; nur tiuj scias alporti tiujn horojn ne kalkulitajn en kiuj la animo ŝajnas peni por reveni al la feliĉoj de iu Edeno ―sonĝo aǔ realaĵo― kiun ĝi ankoraǔ ne estas forgesinta.

No eran las ramas de los rosales, a los que las linfas del arroyo quitaban leves pétalos para engalanarse fugitivas; no el vuelo majestuoso de las águi­las negras sobre las cimas cercanas, no era eso lo que veían mis ojos; era lo que ya no veré más; lo que mi espíritu quebrantado por tristes realidades no busca, o admira únicamente en sus sueños: el mundo que extasiado con­templé en los primeros albores de la vida.

Ne estis la branĉoj de la rozujoj, al kiuj la limfoj de la rivero prenadis leĝerajn petalojn por ornamiĝi dum la fuĝo; ne la majesta flugado de la nigraj agloj sur la proksimaj pintoj, ne estis tio kion vidis miaj okuloj; estis tio, kion mi jam ne plu vidos; tio kion mia spirito febligita de afliktaj realaĵoj ne serĉas, aǔ admiras nur en siaj sonĝoj: la mondo kiun ekstaze mi kontemplis en la unuaj printempoj de la vivo.

Divisé en el negro y tortuoso camino de las lomas, a Tránsito y a su pa­dre, quienes venían en cumplimiento de lo que a María tenían prometido. Crucé el huerto y subí la primera colina para aguardarlos en el puente de la cascada, visible desde el salón de la casa.

Sur la nigra kaj sinua vojo de la montetoj mi ekvidis Transiton kaj ŝian patron, kiuj venis por plenumi la promeson faritan al Maria. Mi transiris la ĝardenon kaj subiris la unuan monteton por atendi ilin sur la ponto de la akvofalo, videbla el la salono de la domo.

Como estábamos al raso, todavía no eran cortos los montañeses para conmigo; me dijeron todas aquellas cosas que solían en pasándose algunos días sin vernos.

Ĉar ni troviĝis ekstere, la montaranoj ne estis ankoraǔ timidaj kun mi; ili diradis al mi ĉion kion ili kutimis rakonti post kelkaj tagoj sen intervido.

Pregunté por Braulio a Tránsito.

Mi demandis pri Braǔljo al Transito.

—Se quedó aprovechando el buen sol para la revuelta. ¿Y la Virgen de la silla?

―Li restis profitante la belan sun-veteron por la sarkado. Kaj kio pri la Virgulino de la seĝo?1

Tránsito acostumbraba preguntarme así por María desde que advirtió la notable semejanza entre el rostro de su futura madrina y el de una bella Ma­donna del oratorio de mi madre.

Transito kutimis tiamaniere demandi al mi pri Maria ek de kiam ŝi rimarkis la notindan similecon inter la vizaĝo de sia estonta nupto-patrino kaj tiu de iu bela Madono de la preĝ-ĉapeleto de mia patrino.

—La viva está buena y esperándote —le respondí—; la pintada, llena de flores y alumbrada para que te haga muy feliz.

―La viva fartas bone kaj atendas vin ―mi respondis al ŝi―; tiu pentrita, statas meze de floroj kaj lumigita por ke ŝi faru vin tre feliĉa.

Así que nos acercamos a la casa, María y Emma salieron a recibir a Trán­sito, a la cual dijeron, entre otros agasajos, que estaba muy buena moza; y era cierto, pues la felicidad la embellecía.

Dum ni alproksimiĝis al la domo, Maria kaj Emma eliris por akcepti Transiton, al kiu ili diris, inter aliaj regaloj, ke ŝi estis tre linda; kaj tio estis vera, ĉar la feliĉo ŝin beligis.

José recibió, sombrero en mano, los cariñosos saludos de sus señoritas; y zafándose la mochila que traía a la espalda llena de legumbres para regalo, entró con nosotros, instado por mí, al aposento de mi madre. A su paso por el salón, Mayo, que dormía bajo una de las mesas, le gruñó, y el montañés le dijo riendo:

Jozefo ricevis, kun la ĉapelo enmane, la varmajn salutojn de la fraǔlinoj; kaj liberigante sin de la tornistro kiun li portadis, ĉe la dorso, plena de legomoj por donaco, li eniris kun ni, puŝite de mi, en la ĉambron de mia patrino. Dum li paŝadis tra la salono, Mayo, kiu estis dormanta sub unu el la tabloj, graǔlis al li, kaj la montarano ripostis al ĝi ridante:

¡Hola!, abuelo, ¿todavía no me quieres? Será porque estoy tan viejo como tú.

― Hej!, avo, ĉu vi ankoraǔ ne simpatias kun mi? Probable ĉar mi estas tiel maljuna kiel vi.

—¿Y Lucía? —preguntó María a Tránsito—, ¿por qué no quiso acom­pañarte?

―Kaj Lucia? ―Maria demandis al Transito―, kial ŝi ne volis akompani vin?

—Si es tan floja que no, y tan montuna.

―Ĉar ŝi estas nekredeble pigra, kaj tiel kamparana.

—Pero Efraín dice que con él no es así —le observó Emma.

―Sed diras Efraino ke ŝi ne stas tia al li.

Tránsito se rió antes de responder.

Transito ridis antaǔ ol respondi.

—Con el señor es menos vergonzosa, porque como va tantas veces allá, le ha ido perdiendo el miedo.

―Kun la sinjoro ŝi estas malpli timida, ĉar pro tio ke li iradas tiomfoje tien, iom post iom ŝi perdis al li la timon.

Tratamos de saber el día en que hubiera de efectuarse el matrimonio. José, para sacar de apuros a su hija, contestó:

Ni klopodis koni la tagon en kiu devus okazi la geedziĝo. Jozefo, por eltiri Transiton el embaraso, respondis:

—Queremos que sea de hoy en ocho días. Si está bien pensado, lo ha­remos así: en casa madrugaremos mucho, y no parando, llegaremos al pueblo cuando asome el sol: saliendo ustedes de aquí a las cinco, nos alcanzarán llegando; y como el señor cura tendrá todo listo, nos despacharemos tem­prano. Luisa es enemiga de fiestas, y las muchachas no bailan: pasaremos, pues, el domingo como todos, con la diferencia de que ustedes nos harán una visita; y el lunes cada cual a su oficio: ¿no le parece? —concluyó diri­giéndose a mí.

Ni volas ke ĝi okazu ok tagojn post hodiaǔ. Se ĉio estas bone planita, ni faros jene: hejme ni leviĝos tre frue, kaj senprokraste, ni atingos la vilaĝon je la ekapero de la suno: se vi ekiros de ĉi tie je la kvina, vi atingos nin ĉe nia alveno; kaj ĉar lia pastra moŝto havos ĉion preta, ni liberigos nin frue. Luisa estas malamikino de la festoj, kaj la knabinoj ne dancas: do ni pasigos la dimanĉon kiel ĉiujn, kun la diferenco ke vi ĉiuj vizitos nin; kaj lunde ĉiu al sia okupo: ĉu vi kunsentas? ―li finparolis, sin direktante al mi.

—Sí; pero ¿irá a pie Tránsito al pueblo?

―Jes; sed ĉu Transito piediros al la vilaĝo?

¡He! —exclamó José. ―Kompreneble! ―ekkriis Jozefo.

—¿Pues cómo? —preguntó ella admirada.

―Nu, kiamaniere? ―ŝi demandis surprizita.

—A caballo; ¿no están ahí los míos?

―Sur ĉevalo; ĉu ne estas tie la miaj?

—Si a mí me gusta más andar a pie; y a Lucía no es sólo eso, sino que Ies tiene miedo a las bestias.

―Sed mi pli ŝatas piediri; kaj al Lucia okazas ne nur tio, sed ŝi timas la ĉevalojn.

—¿Pero por qué? —preguntó Emma.

―Sed kial? ―demandis Emma.

—Si en la Provincia solamente los blancos andan a caballo; ¿no es así, padre?

―Sed en la Provinco nur la blankuloj iras surĉevale; ĉu ne veras, paĉjo?

—Sí; y los que no son blancos, cuando ya están viejos.

―Jes; kaj tiuj kiuj ne estas blankaj, nur kiam estas maljunaj

—¿Quién te ha dicho que no eres blanca? —pregunté a Tránsito; y blanca como pocas.

―Kiu diris al vi ke vi ne estas blanka? ―mi demandis al Transito; kaj blanka kiel malmultaj.

La muchacha se puso colorada como una guinda, al responderme:

La junulino fariĝis ruĝa kia merizo, respondante al mi:

—Las que yo digo son las gentes ricas, las señoras.

―Tiuj kiujn mi priparolas estas la personoj riĉaj, la sinjorinoj.

José, luego que fue a saludar a mi padre, se despidió prometiéndonos volver por la tarde, a pesar de nuestras instancias para que se quedase a comer con nosotros.

Jozefo, irinte saluti mian patron, adiaǔis prometante reveni posttagmeze, malgraǔ niaj insistoj por ke li restu kaj tagmanĝu kun ni.

A las cinco, como saliese la familia a acompañar a Tránsito hasta el pie de la montaña, María, que iba a mi lado, me decía:

Je la kvina, kiam la familio eliris por akompani Transiton ĝis la piedo de la monto, Maria, kiu iris miaflanke, diradis al mi:

—Si hubieras visto a mi ahijada con el traje de novia que le he hecho, y los zarcillos y gargantilla que le han regalado Emma y mamá, estoy segura de que te habría parecido muy linda.

―Se vi estus vidinta mian nupto-filinon kun la edziniĝa kostumo kiun mi faris al ŝi, kaj kun la orelringoj kaj la koliero kiujn donacis al ŝi Emma kaj panjo, mi estas certa ke vi estus trovinta ŝin tre ĉarma.

—¿Y por qué no me llamaste?

―Kaj kial vi ne vokis min?

—Porque Tránsito se opuso. Tenemos que preguntarle a mamá qué dicen y qué hacen los padrinos en la ceremonia.

―Ĉar Transito ne konsentis. Ni devas demandi al panjo kion diras kaj kion faras la nupto-gepatroj en la ceremonio.

—De veras, y los ahijados nos enseñarán qué responden los que se ca­san, por si se nos llegare a ofrecer.

―Vere, kaj la nupto-gefiloj lernigos al ni kion respondas la gefianĉoj, en la okazo ke iam tio koncernus nin.

Ni las miradas ni los labios de María respondieron a esta alusión a nues­tra futura felicidad; y permaneció pensativa mientras andábamos el corto trecho que nos faltaba para llegar a la orilla de la montaña.

Nek la rigardoj nek la lipoj de Maria respondis al ĉi tiu aludo al nia estonta feliĉo; kaj ŝi restis enpensa dum ni iradis la mallongan distancon kiu restis por atingi la randon de la monto.

Allí estaba esperando Braulio a su novia, y se adelantó risueño y respe­tuoso a saludarnos.

Tie Braǔljo atendadis sian fianĉinon, kaj antaǔiĝis ridanta kaj respektema por saluti nin.

—Se Ies va a hacer de noche para bajar —nos dijo Tránsito.

―Jam estos noktiĝanta por malsupreniri ―diris Transito.

Se despidieron cariñosamente de nosotros los montañeses. Se habían in­ternado algún espacio en la selva cuando oímos la buena voz de Braulio que cantaba vueltas antioqueñas.

La montaranoj adiaǔis nin afable. Ili estis irintaj iun spacon en la internon de la ĝangalo kiam ni aǔdis la belan voĉon de Braǔljo kiu kantis antioĥianajn “vueltas”.2

Después de nuestro diálogo, María no había vuelto a estar risueña. Inútil­mente trataba yo de ocultarme la causa; bien la sabía por mi mal: ella pen­saba al ver la felicidad de Tránsito y Braulio, en que pronto íbamos nosotros a separarnos, en que tal vez no volveríamos a vernos... quizá en la enferme­dad de que había muerto su madre. Y yo no me atreví a turbar su silencio.

Post nia dialogo, Maria ne plu estintis gaja. Vane mi klopodadis kaŝi al mi mem la kaǔzon; bedaǔrinde mi bone konis ĝin; ŝi pensadis vidante la feliĉon de Transito kaj Braǔljo, ke baldaǔ ni estos apartiĝontaj, ke eble ni ne revidus unu la alian...eble pri la malsano el kiu estis mortinta ŝia patrino. Kaj mi ne kuraĝis perturbi ŝian silentadon.

Bajando las últimas colinas, Juan, a quien ella llevaba de la mano, me dijo:

Descendante la lastajn montetojn Johano, kiun ŝi kondukis je la mano, diris al mi:

—María quiere que yo sea guapo para caminar, y ella está cansada.

―Maria volas ke mi estu kuraĝa por iri, kaj ŝi estas laca.

Ofrecíle entonces mi brazo para que se apoyara, lo que no había podido hacer antes por atención a Emma y a mi madre.

Do mi ofertis al ŝi mian brakon por apogo, kio mi ne estis povinta fari antaǔe en konsidero al Emma kaj al mia patrino.

Estábamos ya a poca distancia de la casa... Se iban apagando los arre­boles que al ocultarse el sol había dejado sobre las sierras de occidente: la luna, levantándose a nuestra espalda sobre las montañas de que nos alejá­bamos, proyectaba las inquietas sombras de los sauces y enredaderas del jar­dín en los muros pálidamente iluminados.

Ni jam troviĝis je malgranda distanco de la domo...Estingiĝadis la ĉiel-ruĝoj kiujn la suno, sin kaŝinte, estis lasinta super la okcidentaj monto-ĉenoj: la luno, leviĝante je nia dorso super la montarojn de kiuj ni estis forirantaj, ĵetadis la malkvietajn ombrojn de la salikoj kaj grimpo-plantoj de la ĝardeno sur la murojn pale iluminatajn.

Yo espiaba el rostro de María, sin que ella lo notase, buscando los sín­tomas de su mal, a los cuales precedía siempre aquella melancolía que de súbito se había apoderado de ella.

Mi gvatadis la vizaĝon de Maria, kion ŝi ne rimarkadis, serĉante la simptomojn de ŝia malsano, al kiuj ĉiam antaǔis tiu melankolio kiu tuje ŝin estis kaptinta.

—¿Por qué te has entristecido? —le pregunté al fin.

―Kial vi malgajiĝis? ―mi fine demandis al ŝi.

—¿No he estado pues como siempre? —me respondió cual si despertase de un ligero sueño—. ¿Y tú?

―Ĉu mi ne statis tute kiel ĉiam? ―si respondis al mi kvazaǔ ŝi vekiĝus el leĝera sonĝo―. Kaj vi?

—Es porque has estado así.

―Pro tio ke vi statis tiel.

—Pero ¿no podría yo contentarte?

―Sed, ĉu mi ne povus fari vin kontenta?

—Vuelve pues a estar alegre.

―Do reiĝu vi feliĉa.

—¿Alegre? —preguntó como admirada—; ¿y lo estarás tú también?

―Feliĉa? ―ŝi demandis kvazaǔ surprizita―; kaj ĉu ankaǔ vi estos feliĉa?

—Sí, sí.

―Jes, jes.

—Mira: ya estoy como quieres —me dijo sonriente—; ¿nada más exiges?...

―Rigardu: mi jam estas kiel vi volas ―ŝi diris al mi ridetanta― ĉu vi postulas neniom pli?...

—Nada más... ¡ah!, sí: aquello que me has prometido y no me has dado.

―Neniom pli...ha, jes: kion vi promesis kaj vi ne donis al mi.

—¿Qué será?, ¿creerás que no me acuerdo?

―Kio ajn estos tio?, ĉu vi povus kredi ke mi ne rememoras?

—¿No?, ¿y los cabellos?

―Ĉu vere?, kaj la haroj?

—¿Y si lo notan al peinarme?

―Kaj se oni rimarkas tion ĉe la kombado?

—Dirás que fue cortando una cinta.

―Vi diros ke vi okazigis tion tondante iun har-rubandon.

—¿Esto es? —dijo, después de haber buscado bajo el pañolón, mostrán­dome algo que le negreaba en la mano y que ésta me ocultó al cerrarse.

―Ĉu vi aludas ĉi tion? ―ŝi diris, post kiam ŝi serĉis sub la ŝalo, montrante ion nigran en sia mano kaj kion ĝi kaŝis al mi fermiĝante.

—Sí, eso; dámelos ahora.

―Jes, ĝuste tion; nun donu ĝin al mi.

—Si es una cinta —contestó volviendo a guardar lo que me había mos­trado.

―Sed ĝi estas nur unu rubando ―ŝi respondis, denove gardante kion ŝi estis montrinta al mi.

—Bueno; no te los exigiré más.

―Bone, mi ne plu postulos ĝin al vi

¡Conque bueno!, ¿y entonces para qué me los he cortado? Es que fal­ta componerlos bien; y mañana precisamente...

―Nu bone!, kaj kial do mi tondis ilin? La fakto estas, ke necesas ilin aranĝi bone; kaj ĝuste morgaǔ...

—Esta noche.

―Ĉinokte.

—También; esta noche.

―Ankaǔ; ĉinokte.

Mi brazo oprimió suavemente el suyo, desnudo de la muselina y encajes de la manga; su mano rodó poco a poco hasta encontrarse con la mía; la dejó levantar del mismo modo hasta mis labios; y apoyándose con más fuerza en mí para subir la escalera del corredor, me decía con voz lenta y de vi­braciones acalladas:

Mia brako premis delikate la ŝian, nudan je la muslino kaj puntoj de la maniko; ŝia mano moviĝis iom post iom ĝis ĝi renkontis la mian; ŝi lasis ĝin leviĝi sam-maniere ĝis miaj lipoj; kaj sin apogante pli forte sur min por subiri la ŝtuparon de la koridoro, ŝi diris al mi kun voĉo lanta kaj je vibroj silentaj:

—¿Ahora sí estás contento?, no volvamos a estar tristes.

―Ĉu vi nun estas kontenta?, ni ne plu estu tristaj.

Quiso mi padre que en aquella noche le leyese de sobremesa algo del últi­mo número de El Día. Terminada la lectura, se retiró él, y pasé yo a la sala.

Tiun vesperon mia patro volis ke postmanĝe mi legu al li ion el la lasta numero de “La Tago”. Post la legado, li retiriĝis, kaj mi transiris al la salono.

Se me acercó Juan y puso la cabeza en una de mis rodillas.

Johano alproksimiĝis al mi kaj apogis la kapon sur unu el miaj genuoj.

—¿No duermes esta noche? —le pregunté acariciándolo

―Ĉu vi ne povas dormi ĉivespere? ― mi demandis karesante lin.

—Quiero que tú me hagas dormir —me contestó en aquella lengua que pocos podían entenderle.

―Mi volas ke vi dormigu min ―Respondis li en tiu lingvo kiun malmultaj kapablis kompreni.

—¿Y por qué no María?

―Kaj kial ne Maria?

—Yo estoy muy bravo con ella —repuso acomodándose mejor.

―Mi estas tre kolera al ŝi ―ripostis li instaliĝante pli komforte.

—¿Con ella? ¿Qué le has hecho?

―Al ŝi? Kion vi faris al ŝi?

—Si es ella la que no me quiere esta noche.

―Sed estas ŝi kiu ne amas min ĉinokte.

—Cuéntame por qué.

―Rakontu al mi kial.

—Yo le dije que me contara el cuento de la Caperuza, y no ha querido; le he pedido besos y no me ha hecho caso.

―Mi petis ke ŝi rakontu al mi la fabelon de la Ruĝa Ĉapeto, kaj ŝi ne volis; mi petis de ŝi kisojn kaj ŝi ne atentis min.

Las quejas de Juan me hicieron temer que la tristeza de María hubiese continuado.

La plendoj de Johano igis min timi ke la tristeco de Maria estu persistinta.

—Y si esta noche tienes sueños medrosos —dije al niño—, ella no se le­vantará a acompañarte, como me has referido que lo hace.

―Kaj se ĉinokte vi faros sonĝojn timigajn ― mi diris al la infano―, ŝi ne leviĝos por akompani vin, kiel vi raportis al mi ke ŝi tion faras.

—Entonces, mañana no le ayudaré a coger flores para tu cuarto ni le llevaré los peines al baño.

Do, morgaǔ mi ne helpos ŝin kolekti florojn por via ĉambro nek mi portos ŝiajn kombilojn al la banloko.

—No digas tal; ella te quiere mucho: ve y dile que te dé los besos que le pediste y que te haga dormir oyendo el cuento.

―Ne diru tion: ŝi tre amas vin: iru kaj diru ke ŝi donu al vi la kisojn kiujn vi petis de ŝi kaj ke ŝi dormigu vin dum vi aǔdas la fabelon.

—No —dijo poniéndose en pie y como entusiasmado por una buena idea: voy a traértela para que la regañes.

―Ne ― Li diris ekstarante kaj kvazaǔ plena de entuziasmo pro iu bona ideo: mi alportos ŝin al vi por ke vi skoldu ŝin.

—¿Yo?

―Ĉu mi?

—Voy a traerla.

―Mi ŝin alportos.

Y diciéndolo se entró en su busca. A poco se presentó haciendo el papel de que la conducía de la mano por fuerza. Ella, sonriendo, le preguntaba:

Kaj tion dirante li komencis serĉi ŝin. Iom poste li sin prezentis ŝajnante ke li kondukas ŝin je la mano perforte.

—¿A dónde me llevas?

―Kien vi kondukas min?

—Aquí, respondió Juan, obligándola a sentarse a mi lado.

―Ĉi tien, respondis Johano, devigante ŝin sidiĝi miaflanke.

Referí a María todo lo que había charlado su consentido. Ella, tomando la cabeza de Juan entre las manos y tocándole la frente con la suya, díjole:

Mi raportis al Maria ĉion kion estis dirinta ŝia dorlotita infano. Ŝi, prenante la kapon de Johano inter la manojn kaj tuŝante la frunton kun la lia, diris al li:

¡Ah ingrato!, duérmete pues con él.

―Ha, sendankulo!, do endormiĝu kun li.

Juan se puso a llorar tendiéndome los bracitos para que lo tomase.

Johano ekploris etendante al mi la braketojn por ke mi prenu lin.

—No, mi amo; no, mi señor —le decía ella—: son chanzas de tu Mi- miya —y lo acariciaba. Mas el niño insistió en que yo lo recibiera.

―Ne, mia mastro; ne,mia sinjoro ― ŝi diris al li―: ĉi tiuj estas ŝercoj de via Mi-miya ―kaj ŝi karesis lin. Sed la infano insistis por ke mi akceptu lin.

—¿Conque eso haces conmigo, Juan? —continuó María quejándosele—. Bueno, ya el señor está hombre: esta noche haré que le lleven la cama al cuarto de su hermano; ya él no me necesita: yo me quedaré sola y llorando porque no me quiere más.

―Do tion vi faras al mi, Johano? ―daǔrigis Maria plendante al li―. Bone, jam la sinjoro estas plenkreskulo: ĉinokte mi portigos lian liton al la ĉambro de lia frato; li jam ne bezonas min: mi restos sola kaj plorante ĉar li ne plu amas min.

Se cubrió los ojos con una mano para hacerle creer que lloraba: Juan esperó un instante; mas como ella persistió en fingirle llanto, se escurrió poco a poco de mis rodillas, y se le acercó tratando de descubrirle el rostro. Encontrando los labios de María sonrientes, y amorosos los ojos, rio tam­bién, y abrazándosele de la cintura recostó la cabeza en su regazo, diciéndole:

―Ŝi kovris siajn okulojn per unu mano por kredigi al li ke ŝi estas ploranta; sed ĉar ŝi persistis simulante ploron, li elglitis iom post iom el miaj genuoj, kaj alproksimiĝis al ŝi provante malkovri ŝian vizaĝon. Trovante la lipojn de Maria ridetantaj, kaj la okulojn amplenaj, ankaǔ li ridis, kaj ĉirkaǔprenante ŝin je la talio apogis sian kapon sur ŝian sinon, dirante:

—Te quiero como a los ojitos, te quiero como al corazón. Ya yo no estoy bravo ni tonto. Esta noche voy a rezar el bendito muy formal para que me hagas otros calzones.

―Mi amas vin kiel la okuletojn, mi amas vin kiel la koron. Mi jam ne estas kolera nek stulta. Ĉinokte mi preĝos la Dio-benon tre serioze por ke vi faru al mi plian pantalonon.

—Muéstrame los calzones que te hacen —le dije.

Montru al mi la pantalonojn kiujn oni faras al vi ― mi diris.

Juan se puso en pie sobre el sofá, entre María y yo, para hacerme ad­mirar sus primeros calzones.

Johano ekstaris sur la sofo, inter Maria kaj mi, por admirigi al mi sian unuan pantalonon.

¡Qué lindos! —exclamé abrazándolo—. Si me quieres bastante y eres formal, conseguiré que te hagan muchos, y te compraré silla, zamarros, es­puelas...

―Kia belaĵo! ―mi ekkriis brakumante lin―. Se vi multe amas min kaj estos serioza, mi sukcesos farigi multajn al vi, kaj mi aĉetos por vi selon, zahonojn, spronojn...

—Y un caballito negro —me interrumpió. —Sí.

―Kaj nigran ĉevaleton ―li interrompis. ―Jes.

Abrazóme dándome un prolongado beso, y asido al cuello de María, quien volvía el rostro para esquivarle los labios, la obligó a recibir idéntico aga­sajo. Se arrodilló donde había estado en pie, con las manos juntas rezó devo­tamente el bendito y se reclinó soñoliento sobre la falda que ella le brindaba.

Li brakumis min donante al mi longdaǔran kison, kaj kaptita je la kolo de Maria, kiu turnadis la vizaĝon por eviti liajn lipojn, li devigis ŝin akcepti tutsaman regalon. Li genuiĝis kie li estis starinta, kun la manoj kunigitaj preĝis devote la Dio-benon kaj kliniĝis dormema sur la jupon kiun ŝi pretigis al li.

Noté que la mano izquierda de María jugaba con algo sobre la cabellera del niño, al paso que una sonrisa maliciosa le asomaba a los labios. Con una rápida mirada me mostró entre las cabellos de Juan el bucle de los que me tenía prometidos; y ya me apresuraba yo a tomarlos cuando ella, retenién­dolos, me dijo:

Mi rimarkis ke la maldekstra mano de Maria ludadis kun io sur la kapo de la infano, dum malica rideto montriĝis sur la lipoj. Per rapida rigardo ŝi montris al mi inter la haroj de Johano la buklon de tiuj kiujn ŝi estis promesinta al mi; kaj kiam mi jam rapidis ilin preni, retenante ilin ŝi diris:

—¿Y para mí?... tal vez sea malo exigírtelo.

―Kaj al mi?... Eble estas malbone postuli tion al vi.

—¿Los míos? —le pregunté.

―La miajn? ―demandis mi.

Significóme que sí, agregando:

Ŝi jesis, aldonante:

—¿No quedarán bien en el mismo guarda-pelo en que tengo los de mi madre?

―Ĉu ili ne kuŝos taǔge en la sama harujo en kiu mi gardas tiujn de mia patrino?